- Kültür ve Turizm Bakan Yardımcısı Coşkun Yılmaz: "Batı'daki çalışmaların aksine bizde mushaflar alanında yapılan çalışmalar oldukça geç başlamıştır. TÜYEK, bu anlamda Türkiye'de ve dünyada en güçlü altyapıya sahip olarak ortaya çıkmıştır. Çalışmalarına hız kesmeden devam eden TÜYEK, bu alandaki eksikliği gidermeye çalışmaktadır" Diyanet İşleri Başkan Yardımcısı Osman Şahin: "Sahip olduğumuz birçok mushaf var. Bunların ortaya çıkartılması, restorasyonunun yapılmasını, uzmanların araştırması gerekmektedir. Bu, Mushaflar İnceleme ve Kıraat Kurulumuzun temel görevidir"
Türkiye Yazma Eserler Kurumu Yazma Mushaflar Dairesi Başkanlığı tarafından bu yıl ilki düzenlenen "Uluslararası Yazma Mushaflar Sempozyumu", Atatürk Kültür Merkezi'nde (AKM) başladı.
Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Araştırma Görevlisi Naci Demirci'nin Kur'an-ı Kerim tilavetiyle başlayan sempozyumun açılışında konuşan Kültür ve Turizm Bakan Yardımcısı Coşkun Yılmaz, programın yazma eser ve mushaflar alanında yapılan önemli bir çalışma olduğunu söyledi.
Mushaflar alanında İstanbul'un özel bir yere sahip olduğunu belirten Yılmaz, " İstanbul, hem İslam hem de Türkiye için önemli bir merkezdir. İstanbul'un önemli vasıflarından birisi de mushaf ve Kur'an-ı Kerim'le olan ilişkisidir. 'Kur'an, Mekke'de nazil oldu, Kahire'de okundu ve İstanbul'da yazıldı' diye bir söz vardır. Bu çok doğrudur ama İstanbul'la mushaflar arasındaki ilişkiyi anlatmaya yeter mi, tam olarak emin değilim." dedi.
" İstanbul, mushafların en eski tarihli örneklerinin olduğu yerdir"
Yılmaz, şöyle devam etti:
" İstanbul, mushafların en eski tarihli örneklerinin olduğu yerdir. Bunun yanında ' İstanbul tavrı' diye bir Kur'an okuma tavrı vardır. Yani Kur'an tilaveti alanında da önemli bir özelliğe sahiptir. Yahya Kemal'in, 'Topkapı'da Kur'an-ı Kerim okundukça, Ayasofya'da Ezan-ı Muhammedi devam ettikçe' diye bir sözü vardır. Dolayısıyla İstanbul, tarihi ve kültürel olarak, Kur'an'ın hem yazım hem de okunma alanında önemli bir anlama haizdir."
TÜYEK'in yazma eserler alanında önemli bir kurum olarak yaptığı çalışmalara dikkati çeken Yılmaz, "Bugün en geniş kapsamlı ve katılımlı sempozyumunu gerçekleştiriyoruz. İstanbul bu alanda öncü bir anlama sahiptir. Bu noktada Cumhurbaşkanımıza çok teşekkür ediyorum. Ecdadımız Kur'an'a çok büyük hürmet göstermişlerdir ve bu tavırları, bütün tarihe sinmiştir. Cumhurbaşkanımız da bu tavrı ve ruhu sahiplenmiş ve sürdürmüştür. Bu anlamda kendisi bütün çalışmalarımızı yerine getirmemizde bize en büyük desteği vermiştir." ifadelerini kullandı.
Coşkun Yılmaz, mushaf tarihi çalışmalarına ilişkin de şunları kaydetti:
"Batı'daki çalışmaların aksine bizde mushaflar alanında yapılan çalışmalar oldukça geç başlamıştır. TÜYEK, bu anlamda Türkiye'de ve dünyada en güçlü altyapıya sahip olarak ortaya çıkmıştır. Çalışmalarına hız kesmeden devam eden TÜYEK, bu alandaki eksikliği gidermeye çalışmaktadır. Öte yandan hem Türkiye hem de dünyada yazma mushaflarla ilgili yapılan çalışmalar gerçekten de yetersiz durumdadır. Bu anlamda başkanlığımız alandaki eksikleri gidermek adına faaliyetlerini sürdürmektedir. Eksiklerimizi gerçekleştirdiğimiz sergi, sempozyum, atölye ve panellerle kapatmaya çalıştık."
İstanbul Valisi Davut Gül de İslam'ın evrensel bir din olduğunu ve yalnızca Türk toplumuna değil, dünyanın dört bir yanındaki insanlara hitap ettiğine dikkati çekerek, İstanbul'un bir dünya merkezi olarak uluslararası bir etkinliğe ev sahipliği yapmak için uygun bir şehir olduğunu ifade etti.
Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığının kısa sürede önemli çalışmalara imza attığını belirten Gül, bu çalışmalar dolayısıyla başta Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan olmak üzere emeği geçenlere teşekkür etti.
Gül, Yazma Mushaflar Dairesi Başkanlığının kurulmasının da önemli bir adım olduğunu vurgulayarak, yürütülen çalışmaların geleceğin yazma eser meraklılarının geçmişin müstensihlerini tanımasına ve bu alana yönelmesine katkı sağlayacağını kaydetti.
"Biz, çok önemli bir 'mushaf medeniyeti' oluşturmuşuz"
Diyanet İşleri Başkan Yardımcısı Osman Şahin ise daha önce Fatih Camisi'nde görev yaptığını söyleyerek, şunları anlattı:
"Orada isli dolap vardı. Onun içine açtığımızda binlerce yazma eserin o dolabın bulunduğunu gördüm. Dönemin eski Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesi Müdürü Nevzat Kaya Bey'i bu nüshalara bakması için camimize davet ettim. Bunların içinde Memlükler döneminden kalan bir mushaf olmak üzere çok kıymetli mushaflar olduğunu müşahede ettik. 65 adetin üzerinden olan bu eserleri ne yapacağımızı tam olarak bilemedik. Ardından camimiz restorasyona girince, vakıflara o nüshaları teslim ettik. Daha sonra görevim gereği Mushaflar İnceleme ve Kıraat Kurulu Başkanlığı görevim sırasında mushaflarla ilgilenmeye devam ettim. Bu kurum, Osmanlı'da kurulan kurumun bir devamıdır. Bu noktada Cumhurbaşkanımızın mushaflarla ilgili hassasiyetini ayrıca vurgulamam gerekiyor."
Mushaflar alanında son yıllarda yapılan çalışmalara dair Şahin, "Biz, çok önemli bir 'mushaf medeniyeti' oluşturmuşuz. Sahip olduğumuz birçok mushaf var. Bunların ortaya çıkartılması, restorasyonunun yapılmasını, uzmanların araştırması gerekmektedir. Bu, Mushaflar İnceleme ve Kıraat Kurulumuzun temel görevidir. Bunun yanı sıra asıl amaçlarımızdan birisi de sahip olduğumuz bu birikimi hem kendimize hem dünyaya tanıtmaktır." dedi.
Etkinliğin Mehmet Paçacı başkanlığında gerçekleştirilen açılış oturumunda ise 13. Diyanet İşleri Başkanı Tayyar Altıkulaç, Irak Tikrit Üniversitesi'nden Ghanim Qadduri al-Hamed ve Rusya'daki Büyük Petro Antropoloji ve Etnografya Müzesi'nden Efim A. Rezvan konuştu.
Sempozyum hakkında
Uluslararası akademik buluşmada, 21 ülkeden 155 uzman ve araştırmacı, Kur'an-ı Kerim'in yazma nüshalarını tarih, sanat, hat, yazım geleneği, korunma ve restorasyon gibi farklı yönleriyle ele alacak.
Erken dönem mushafların tarihi, yazma nüshaların tarihlendirilmesi, yazım ve imla özellikleri, hat sanatı, tezhip ve cilt bezemeleri, mushafların coğrafyalar arasındaki dolaşımı ve koleksiyonların oluşumu ele alınacak konular arasında bulunuyor.
Katar, Almanya, Fransa, Rusya, İran, Irak, Özbekistan, Endonezya, Pakistan ve ABD başta olmak üzere farklı ülkelerden akademisyenlerin katkı sunacağı buluşmada, Osmanlı döneminde mushaf yazım geleneği, farklı coğrafyalardaki yazma mushaf örnekleri, kadın hattatlar, vakıf kayıtları, mushafların siyasi ve kültürel dolaşımı ile yazma eserlerin mülkiyet ve aidiyet süreçlerine ilişkin araştırmalar da sunulacak.
Sempozyum, Rami Kütüphanesi'nde 12-13 Kasım'da oturumlar ile devam edecek. 13 Kasım'daki değerlendirme ve kapanış programı da Rami Kütüphanesi'nde gerçekleştirilecek.
