Birinci Dünya Savaşı’nın son döneminde Rabova’da yaşandığı aktarılan acı olaylardan Yemen cephesinde hayatını kaybeden Osmanlı askerlerine kadar uzanan tarihî hafıza, Çepni Dernekleri Federasyonu Genel Başkanı Muhammet Arif Genç’in açıklamasıyla yeniden gündeme taşınıyor. Geçmişin acılarının unutulmaması ve gelecek nesillere aktarılması çağrısı yapılıyor.
🇹🇷 NE ŞAM'IN ŞEKERİ, NE ARABIN YÜZÜ! UNUTULAN RABOVA, YEMEN VE TÜRK'ÜN TARİHÎ HAFIZASI
“Ne Şam'ın şekeri, ne Arabın yüzü” sözü boşuna mı söylenmiş zannediyorsunuz?
Tarihin derinliklerine baktığımızda, bu sözün arkasında yalnızca bir kırgınlık değil, savaşların, kayıpların, ihanetlerin ve unutulmuş acıların izlerini de görürüz.
Peki, kaçımız Rabova'yı biliyoruz?
Kaçımız 30 Eylül 1918'de yaşandığı anlatılan Rabova olayını, orada hayatını kaybeden masum insanları ve tarihimize kazınan bu acı hatırayı biliyoruz?
RABOVA NEDİR? MASUM ŞEHİTLER GÜNÜ NEDİR?
Birinci Dünya Savaşı'nın son günleriydi. Osmanlı Devleti cephelerde büyük kayıplar vermiş, İngiliz kuvvetleri Filistin ve Suriye üzerinden ilerlemeye başlamıştı.
Şam'da yaşayan Türk aileleri ve askerî personelin yakınları için Anadolu'ya doğru tahliye süreci başlamıştı.
Dönemin bazı tarihî anlatılarında, 30 Eylül 1918'de Şam-Rayak demiryolu güzergâhındaki Rabova Boğazı'nda tahliye trenine saldırı düzenlendiği, trende bulunan kadınların ve çocukların da hayatını kaybettiği aktarılmaktadır.
Bu olayın ayrıntıları ve kayıpların sayısı konusunda tarihsel belgelerin daha kapsamlı incelenmesine ihtiyaç vardır. Dönemin Erzurum Albayrak Gazetesi'nde Müştak Sıdkı'nın yazısı ve Ali Fuat Erden'in Suriye hatıraları, bu olayın araştırılmasında başvurulan kaynaklar arasındadır.
Bu acı olay, bazı yayınlarda Masum Şehitler Günü ve Rabova Katliamı adıyla anılmaktadır.
Bir düşünün…
Savaşın ortasında canını kurtarmak için yola çıkan kadınlar, çocuklar ve yaşlılar… Bir trenin içinde Anadolu'ya ulaşmayı bekleyen masum insanlar…
Savaşın acımasızlığı, en savunmasız insanları bile hedef alabiliyordu.
İNGİLİZ'İN OYUNU, ARAP İSYANI VE OSMANLI'YA VURULAN DARBE
Birinci Dünya Savaşı'nda Osmanlı Devleti yalnızca karşısındaki büyük devletlerle mücadele etmedi. Aynı zamanda kendi hâkimiyetindeki topraklarda başlayan isyanlarla da uğraştı.
1916 yılında Mekke Şerifi Hüseyin bin Ali, İngilizlerle anlaşarak Osmanlı Devleti'ne karşı isyan hareketini başlattı. İngilizler para, silah, askerî danışmanlık ve donanma desteğiyle bu hareketi destekledi.
İngilizlerin amacı yalnızca Osmanlı ordusunu yenmek değildi. Hicaz Demiryolu'nu, ikmal hatlarını ve Osmanlı'nın bölgedeki askerî gücünü zayıflatmak, Arap coğrafyasındaki hâkimiyetini sona erdirmekti.
İngiliz ajanı T. E. Lawrence'ın da içinde bulunduğu operasyonlarla Osmanlı'nın ulaşım ve ikmal hatlarına saldırılar düzenlendi.
Osmanlı askeri bir yandan İngiliz ordusuyla savaşırken diğer yandan isyan eden kuvvetlerle mücadele etmek zorunda kaldı.
Burada bir gerçeğin altını çizmek gerekir: Osmanlı ordusunda sadakatle savaşan çok sayıda Arap asker ve Osmanlı'ya bağlı kalan Arap toplulukları da vardı. Dolayısıyla bütün bir Arap halkını aynı kefeye koymak tarihsel gerçeklere uygun değildir. Ancak İngilizlerle iş birliği yaparak Osmanlı'ya karşı silahlı isyan başlatanların tarihsel sorumluluğu da unutulmamalıdır.
İngilizler, Osmanlı'nın karşısına yalnızca kendi ordularıyla çıkmadı; bölgedeki ayrılıkları ve siyasi hesapları da kullandı.
Savaşın ardından ise Araplara bağımsızlık vaat eden İngiltere ve Fransa, Sykes-Picot düzenlemesiyle Osmanlı coğrafyasını kendi nüfuz alanlarına ayırdı.
Yani Osmanlı'ya karşı İngilizlerle iş birliği yapanlar da sonuçta emperyalist paylaşım siyasetinin gerçek yüzüyle karşılaştılar.
YEMEN TÜRKÜSÜ: BİR MİLLETİN GÖZYAŞI
Gelelim Yemen'e…
Yemen, Türk milletinin hafızasında yalnızca bir coğrafyanın adı değildir. Yemen, Anadolu'dan koparılan evlatların, anaların gözyaşlarının, yarım kalan hayatların ve geri dönmeyen askerlerin adıdır.
Osmanlı Devleti, özellikle 19. yüzyılın ikinci yarısından Birinci Dünya Savaşı'nın sonuna kadar Yemen'de uzun yıllar askerî mücadele yürüttü.
İsyanlar, salgın hastalıklar, ağır iklim koşulları, susuzluk, açlık ve savaşlar binlerce askerimizin hayatına mal oldu.
1904-1905 Yemen isyanlarında yaşanan kayıpların büyüklüğü tarih araştırmalarında özellikle dikkat çekmektedir. Bazı tarihî çalışmalarda yalnızca bu dönemde 30 bin asker kaybından söz edilmektedir.
Yemen'deki bütün dönemleri kapsayan kesin şehit sayısı ise mevcut kayıtlarla belirlenebilmiş değildir. Bu nedenle bugün dile getirilen milyon rakamını doğrulanmış bir şehit sayısı olarak sunmak doğru olmaz. Ancak kayıpların büyüklüğü, Yemen'in Türk askerinin en ağır bedeller ödediği cephelerden biri olduğunu göstermektedir.
İşte bu acının halkımızın hafızasındaki adı YEMEN TÜRKÜSÜ'dür.
Anadolu'nun dört bir yanından gençler Yemen'e gönderildi. Kimi Giresun'dan, kimi Trabzon'dan, kimi Sivas'tan, kimi Erzurum'dan, kimi Ege'den yola çıktı.
Anneler evlatlarını uğurladı. Kimi bir daha oğlunu göremedi, kimi yıllarca kapı sesini bekledi.
Yemen'den dönmeyenlerin ardından türküler yakıldı.
Bir annenin gözyaşı, bir babanın sessizliği, bir gencin yarım kalan ömrü bu türkülerin içine işlendi.
Yemen Türküsü'nü dinlediğimizde yalnızca bir ezgi duymuyoruz. Anadolu'nun dört bir yanından koparılan evlatlarımızın hikâyesini duyuyoruz.
Yemen'in taşında, toprağında, çölünde ve dağlarında isimsiz mezarlara bırakılmış askerlerimizi hatırlıyoruz.
TARİHİ UNUTMAK, GELECEĞE KARŞI SORUMLULUĞUMUZU UNUTMAKTIR!
Bizim meselemiz başka milletlere düşmanlık üretmek değildir. Bizim meselemiz, Türk milletinin tarihini bütün gerçekleriyle bilmesi ve gelecek kuşaklara aktarmasıdır.
Bize düşen, İngiliz emperyalizminin oyunlarını, Osmanlı'nın son döneminde yaşanan siyasi hesapları, Rabova'da anlatılan acıları ve Yemen'de toprağa düşen askerlerimizi unutmamaktır.
Şam'da, Rabova'da, Yemen'de, Çanakkale'de, Sarıkamış'ta, Kafkasya'da, Galiçya'da ve vatanın dört bir yanında hayatını kaybeden bütün askerlerimizi saygıyla anıyoruz.
Bir millet geçmişini bilmeden geleceğini inşa edemez.
Türk'ün tarihinde zaferler de vardır, acılar da… Ancak hiçbirinin unutulmasına izin vermemeliyiz.
Ne Şam'ın şekeri, ne Arabın yüzü!
Bu sözün arkasındaki tarihî hafızayı anlamak, yaşanan acıları araştırmak ve gelecek nesillere aktarmak zorundayız.
Unutmayalım: Bu toprakların her karışında bir şehidin hatırası, her türküsünde bir annenin gözyaşı vardır.
Ruhları şad, mekânları cennet olsun.
Muhammet Arif GENÇ
Çepni Dernekleri Federasyonu
Genel Başkanı
Bu habere henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu siz yazın.
