İran'da derinleşen ekonomik kriz, vatandaşları çaresizlik içinde ağır kararlar almaya itiyor. Başkent Tahran'da bazı sokakların duvarları böbrek, karaciğer dokusu ve kemik iliği satmak isteyen insanların ilanlarıyla doldu. İran İşçi Haber Ajansı ILNA'nın görüştüğü vatandaşlardan biri, böbreği için teklif edilen 1,5 milyar tümeni borçlarını kapatmaya yetmeyeceği gerekçesiyle reddetti. Bir başka işçi ise kemik iliği için 4 milyar tümen istediğini açıkladı.
İran'da artan hayat pahalılığı, düşük ücretler ve biriken borçlar nedeniyle bazı vatandaşlar vücutlarının bir parçasını satmaya çalışıyor. İran İşçi Haber Ajansı ILNA'nın yayımladığı saha araştırması, başkent Tahran'daki ekonomik sıkıntıların boyutunu ortaya koydu.
Tahran'ın merkezindeki Ferheng Hüseyni Caddesi, halk arasında "Böbrek Sokağı" olarak anılmaya başlandı. Bölgede bulunan duvarlar, metal kapılar ve binaların üzerine organlarını satmak isteyen kişilerin telefon numaraları yazılıyor.
Yakın çevrede böbrek hastalarına destek veren bir yardım kuruluşu ile sağlık merkezinin bulunması, organ arayanlarla satış yapmak isteyenlerin bu bölgede yoğunlaşmasına neden oluyor.
Ancak ilanlarda yalnızca böbrek değil, karaciğer dokusu ve kemik iliği de yer alıyor.
ILNA'nın ulaştığı kişiler arasında 30 yaşında bir motosikletli kurye de bulunuyor. Geçimini sipariş taşıyarak sağlayan genç, biriken borçlarını ödeyebilmek için böbreğini satışa çıkardığını anlattı.
Kuryeye böbreği karşılığında 1 milyar 500 milyon tümen teklif edildi. Sigortadan sağlanabilecek 200 milyon tümenlik ek ödemeyle birlikte eline geçecek para, borçlarını kapatmaya yetmiyordu.
Bu nedenle teklifi reddeden genç, artık böbreği için en az 3 milyar 500 milyon tümen istediğini söyledi.
Araştırmadaki en çarpıcı örneklerden biri de 33 yaşındaki bir inşaat işçisinin yaşadıkları oldu. Maddi sıkıntılar nedeniyle kemik iliğini satışa çıkardığını anlatan işçi, bunun için 4 milyar tümen talep etti.
Genç işçi, yalnızca kemik iliğiyle sınırlı kalmadığını, böbreği ve karaciğer dokusu için de ilan verdiğini açıkladı.
Sağlık kontrollerini yaptırdığını ve gerekli belgelerinin bulunduğunu belirten işçi, organlarını satma kararının arkasında geçim sıkıntısının bulunduğunu anlattı.
Ekonomik krizin etkilediği bir başka kişi ise yaklaşık 58 yaşındaki serbest çalışan bir erkek oldu.
Karşılıksız çıkan bir çek nedeniyle 700 ila 800 milyon tümen borcu bulunduğunu söyleyen adam, borcunu kapatabilmek için organlarından birini satmaya hazır olduğunu belirtti.
Paraya acil ihtiyacı olduğunu anlatan adam, alıcı bulabilmek için istenen fiyatı yüzde 20 ila 30 oranında düşürmeye razı olduğunu ifade etti.
İran'daki gelir ve yaşam maliyeti arasındaki fark da araştırmada dikkat çekti.
ILNA'nın aktardığına göre ülkede asgari ücret düzeyinde çalışan işçilerin yan ödemeler dahil aylık kazancı 20 ila 30 milyon tümen arasında değişiyor. Bağımsız işçi hakları savunucuları ise dört kişilik bir ailenin temel ihtiyaçlarını karşılayabilmesi için aylık yaklaşık 100 milyon tümene ihtiyaç duyduğunu hesaplıyor.
Bu tahminlere göre bir ailenin temel yaşam giderleri, asgari ücret düzeyindeki aylık gelirin üç ila beş katına ulaşabiliyor. Geçici ve mevsimlik işlerde çalışanların ise düzenli gelir elde edememesi ekonomik baskıyı daha da artırıyor.
İran Parlamentosu Sosyal İşler Komisyonu Başkanı Ali Babayi Karnamei, 8 Kasım'da yaptığı açıklamada yaklaşık 8 milyon kişinin aşırı yoksulluk ve yetersiz beslenme koşullarına sürüklendiğini söyledi.
Karnamei, yaklaşık 50 milyon kişinin daha gıda ihtiyaçlarını karşılamakta güçlük çektiğini belirtti.
Ülkede organ satışına ilişkin ilanlar yeni bir olgu değil. Ancak son araştırma, çalışan insanların da borçlarını ödemek ve barınma giderlerini karşılamak için organlarını satışa çıkarmaya yöneldiğini gösteriyor.
İran'da böbrek bağışı karşılığında ödeme yapılmasına izin veren düzenlenmiş bir sistem bulunuyor. Buna karşılık sokaklarda verilen ilanların tamamının yasal ve tıbbi denetim altında olduğu söylenemiyor. İlanlarda belirtilen fiyatlar da gerçekleşmiş satışları değil, kişilerin talep ettiği tutarları ifade ediyor.