Haftanın tarihine bakış

Otomobiline yerleştirilen bombayla düzenlenen saldırıda 21 Ekim 1999'da hayatını kaybeden Kışlalı'yı ebediyete binlerce kişi uğurladı.

Türkiye'yi yasa boğan menfur saldırının ardından Kışlalı suikastına ilişkin ilk yargılama Devlet Güvenlik Mahkemesinde (DGM) yapıldı. Ahmet Taner Kışlalı, Uğur Mumcu, Muammer Aksoy ve Bahriye Üçok'un öldürülmesi eylemlerinin de arasında bulunduğu çok sayıda olayı kapsayan dava, "Umut Operasyonu" olarak tarihe geçti.

Cumhurbaşkanının halk tarafından seçilmesi kabul edildi

Cumhurbaşkanının 5 yıllığına halk tarafından seçilmesini, milletvekili seçimlerinin 4 yılda bir yapılmasını öngören anayasa değişikliği referanduma sunuldu.

21 Ekim 2007'de yapılan halk oylamasında değişiklik yüzde 68,95'lik "evet" oyuyla kabul edildi.

Belli başlı öteki olaylar

19 Ekim

1448- Osmanlı Sultanı II. Murat, Kosova Zaferi'ni kazandı.

1745- Güliver'in yazarı Jonathan Swift, İrlanda'da öldü.

1781- Amerikan Bağımsızlık Savaşı, İngiliz güçlerinin George Washington'a teslim olmalarıyla bitti.

1782- Lord Cornwall'in denetimindeki Amerikan ordusunun Yorktown ve Virginia'ya girmesiyle Amerikan Devrimi sona erdi.

1872- 215 kilogram ağırlığıyla dünyanın en büyük altın külçesi Avustralya New South Wales'te bulundu.

1934- Mübadele Komisyonu görevini tamamladı.

1934- Turhal Şeker Fabrikası açıldı.

1951- İngiliz askerleri, Süveyş Kanalı'nı ele geçirdi.

1960- 6-7 Eylül Olayları ile ilgili dava başladı.

1962- Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu kabul edildi.

1988- İngiltere, IRA mensuplarıyla yapılan röportajların yayımlanmasını yasakladı.

2003- Bosna Hersek'in eski Cumhurbaşkanı Aliya İzzetbegoviç, Saraybosna'da vefat etti.

2006- Türkiye, Lübnan'a asker gönderdi. Birleşmiş Milletler Barış Gücü (UNIFIL) harekatına katılacak Türk birlik ve unsurlarının bulunduğu gemiler, Mersin'de düzenlenen törenle uğurlandı.

2013- Milli sporcu Derya Can, Kaş'ta "paletsiz ip destekli 70 metre" dalışında 71 metreye inerek dünya rekoru kırdı.

2013- Lübnan'da kaçırılan Türk pilotlar Murat Akpınar ile Murat Ağca, 71 gün sonra özgürlüklerine kavuştu. Türk pilotlar İstanbul'a geldi.

2016- İslam İşbirliği Teşkilatı 43. Dışişleri Bakanları Konseyi Toplantısı'nda FETÖ, terör örgütü ilan edildi.

2024- Milli motosikletçi Toprak Razgatlıoğlu, İspanya'da 2024 Dünya Superbike Şampiyonası'nın (WSBK) 12. ve son ayağının ilk yarışında ikinci oldu ve puanını 493'e çıkararak 2. kez dünya şampiyonluğunu ilan etti.

2025- Paris'teki Louvre Müzesi'nde gerçekleşen soygunda Apollo Galerisi'nden 9 parça tarihi mücevher çalındı.

20 Ekim

1827- İngiliz, Fransız, Rus birleşik filosu, Yunanistan açıklarında Navarin'de Osmanlı donanmasını tahrip etti.

1921- TBMM ile Fransa hükümetleri arasında "Ankara Anlaşması" imzalandı. Fransa adına Franklin Bouillon'un sürdürdüğü görüşmeler sonrasında Fransa, işgal ettiği Anadolu topraklarından çekildi.

1935- Çin'de milliyetçi hükümete karşı başlatılan ve 1 yıl süren 6 bin millik Uzun Yürüyüş sona erdi. Mao önderliğindeki Birinci Öncü Ordu Yenan'a girdi.

1942- Ekmek karneye bağlandı. Karneler dağıtılmaya başlandı.

1945- Mısır, Suriye, Irak ve Lübnan, Filistin topraklarında devlet kurmak isteyen Yahudilere karşı Arap Cemiyetini kurdu.

1949- Kısa boylu olması nedeniyle "Minik Vali" olarak tanınan Ordinaryüs Prof. Dr. Fahrettin Kerim Gökay, İstanbul Valiliği ve Belediye Başkanlığı görevine başladı.

1959- III. Akdeniz Oyunları, Beyrut'ta yapıldı. 4 altın, 2 gümüş, 1 bronz madalya kazanan Türk Grekoromen Milli Takımı şampiyon oldu.

1968- ABD'nin öldürülen başkanlarından John Kennedy'nin eşi Jacqueline, Yunan armatör Aristotle Onassis ile evlendi.

1977- Besteci Ferit Tüzün, 48 yaşında vefat etti.

1978- İstanbul Teknik Üniversitesi Elektrik Fakültesi Dekanı Ordinaryüs Prof. Dr. Bedri Karafakioğlu, uğradığı silahlı saldırı sonucu öldürüldü.

1980- Yunanistan, NATO askeri kanadına yeniden girdi.

2004- Türk tiyatrosunun "Arap Bacısı" (Bacı Kalfa) usta sanatçı Tevfik Gelenbe, 73 yaşında vefat etti.

2008 - Ergenekon soruşturması kapsamında haklarında dava açılan emekli Tuğgeneral Veli Küçük, İşçi Partisi Genel Başkanı Doğu Perinçek, Cumhuriyet gazetesi İmtiyaz Sahibi ve Başyazarı İlhan Selçuk ile eski İstanbul Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Kemal Alemdaroğlu'nun da aralarında bulunduğu 46'sı tutuklu 86 sanığın yargılanmasına başlandı.

2011- Libya'nın devrik lideri Muammer Kaddafi'nin, Ulusal Geçiş Konseyi askerleri ile kendisine bağlı birlikler arasındaki çapraz ateşte başından vurularak öldüğü açıklandı.

2021- Türk caz müzisyeni ve orkestra şefi Durul Gence, kanser tedavisi gördüğü hastanede yaşamını yitirdi.

2024- 1960'lardan itibaren devlet içinde gizlice örgütlenerek, anayasal düzeni ortadan kaldırmayı amaçlayan terör örgütü elebaşı Fetullah Gülen, yıllardır gizlendiği ABD'de 83 yaşında öldü.

21 Ekim

1805- Amiral Nelson komutasındaki İngiliz filosu, İspanya'nın güneybatısında Trafalgar'da Napolyon'un Birleşik Fransız-İspanyol donanmasını yendi. Amiral Nelson da savaşta öldü.

1833- İsveçli kimya mühendisi Alfred Nobel doğdu.

1860- İlk özel siyasi gazete Tercüman-ı Ahval çıkmaya başladı.

1879- Thomas Edison, karbon filamanlı elektrik ampulünü icat etti.

1935- Almanya, Milletler Cemiyetinden resmen ayrıldı.

1940- Ernest Hemingway'in "Çanlar Kimin İçin Çalıyor" kitabı New York'ta basıldı.

1945- Fransa'da kadınlar, ilk kez oy kullanma hakkı elde etti.

1973- Necmettin Erbakan, Milli Selamet Partisi Genel Başkanı seçildi.

1984- Afşin-Elbistan Termik Santrali açıldı.

1985- Alman gazeteci ve yazar Günter Wallraff'ın, Türk işçisi kimliğiyle yaşadıklarını anlattığı "En Alttakiler" (Ganz Unten) kitabı piyasaya çıktı.

1987- Türkiye'de montajı yapılan ilk savaş uçağı F-16 "Savaşan Şahin" resmi törenle uçuruldu.

1996- Ünlü çevreci Kriton Curi vefat etti.

1997- Anadolu Ajansı, uyduyla kesintisiz haber yayınını, Başbakan Mesut Yılmaz'ın da katıldığı toplantıyla başlattı.

1998- TBMM, NATO'nun genişlemesini onayladı. Böylece 16 ittifak üyesi ülkenin de onayı tamamlandı ve genişleme kesinlik kazandı.

1999- Öğretim üyesi ve gazeteci yazar Prof. Dr. Ahmet Taner Kışlalı, bombalı saldırıda öldürüldü.

2007- Hakkari Dağlıca'da konuşlu piyade taburuna teröristlerce düzenlenen saldırıda 12 asker şehit düştü, 16 asker yaralandı, 8 askerle irtibat kesildi. Saldırı sırasındaki çatışma ve ardından gerçekleştirilen operasyonlarda 34 terörist etkisiz hale getirildi.

2007- Cumhurbaşkanının 5 yıllığına halk tarafından seçilmesini, milletvekili seçimlerinin 4 yılda bir yapılmasını öngören anayasa değişikliği, halk oylamasında yüzde 68,95'lik "evet" oyuyla kabul edildi.

2011- Bir süre kanser tedavisi gören gazeteci Hikmet Bila, 57 yaşında Ankara'da vefat etti.

2011- İTÜ, ODTÜ gibi üniversitelerin yerleşkesini hazırlayan ve Ağa Han Ödülü sahibi mimar Behruz Çinici, kalp krizi sonucu 79 yaşında Yalova'da hayatını kaybetti.

2013- Bulgaristan hükümeti, artan sığınmacı akınını durdurmak için Türkiye sınırına 30 kilometrelik duvar inşa etme kararı aldı.

2015 - Gazze ablukasını kırmak için yola çıkan Mavi Marmara gemisinde şehit edilen Furkan Doğan'ın ailesi, dönemin İsrail Savunma Bakanı Ehud Barak'ın cezalandırılması talebiyle ABD'de hukuk davası açtı.

2021 - Karayipler'de yer alan ada ülkesi Barbados, ilk devlet başkanını seçerek 396 yıllık İngiliz Kraliyeti egemenliğine son verdi.

2022- Pakistan Seçim Komisyonu, başbakanlığı döneminde aldığı hediyelerin ayrıntılarını açıklamadığı gerekçesiyle eski Başbakan İmran Han'ı siyasetten men etti.

22 Ekim

1600- Osmanlı ordusu, Macaristan'ın Kanije Kalesi'ni fethetti.

1909- İlk kadın pilot Elsie Roche, ilk uçuş denemesini gerçekleştirdi.

1919- Amasya'da, Mustafa Kemal Paşa ile İstanbul Hükümeti'nin Bahriye Nazırı Salih Paşa arasında "Amasya Protokolü" imzalandı.

1937- Dersim bölgesinde 21 Mart gecesi başlayan ayaklanma bastırıldı. Dört yıl için çıkarılan Tunceli'nin İdaresi Hakkında Kanun, çeşitli eklerle 1947'ye kadar sürdü.

1938- Chester Carlson fotokopi makinesini icat etti.

1947- ABD yardımının ilk partisi İskenderun Limanı'na geldi. İlk malzemelerle İstanbul-Ankara karayolunun yapımına başlanacağı açıklandı.

1962- ABD Başkanı John F. Kennedy, Küba'da Sovyet füzeleri olduğunu açıkladı. Amerikan donanması Küba'yı ablukaya aldı. Füze krizi, dünyayı nükleer savaş tehlikesiyle karşı karşıya bıraktı.

1975- İngiliz tarihçi Arnold Toynbee, 86 yaşında öldü.

1975- Türkiye'nin Viyana Büyükelçisi Daniş Tunalıgil, Ermeni teröristler tarafından öldürüldü.

1976- Türkiye Hak İşçi Sendikaları Konfederasyonu (HAK-İŞ) kuruldu.

1980- Yönetmen Ömer Kavur'un filmi "Yusuf ile Kenan" Milano'da altın madalya aldı.

1993- Diyarbakır'ın Lice ilçesine saldıran teröristlerle çıkan çatışmada Diyarbakır Jandarma Bölge Komutanı Tuğgeneral Bahtiyar Aydın şehit edildi.

2003- Sinema oyuncusu Derya Arbaş, 35 yaşında ABD'de öldü.

2013- Nobel ödüllü yazar Orhan Pamuk tarafından Masumiyet Müzesi'nin kataloğu olarak hazırlanan "Şeylerin Masumiyeti", ilk kez verilen Mary Lynn Kotz Ödülü'nü kazandı.

2021- Kovid-19'un yayılmasına karşı alınan tedbirler kapsamında, Avustralya'nın Melbourne kentinde çeşitli aralıklarla 263 gün yürürlükte kalan "dünyanın en uzun tam kapanması" sona erdi.

23 Ekim

1853- Kırım Savaşı başladı.

1926- Sovyetler Birliği'nde Leon Troçki ve Grigoriy Zinoviyev, Komünist Partisi Merkez Komitesi üyeliğinden çıkarıldı.

1946- Birleşmiş Milletler, ilk genel toplantısını New York'ta yaptı.

1954- Almanya'nın NATO'ya girişiyle ilgili Paris Antlaşması imzalandı.

1956- Macaristan'da Sovyet egemenliğine karşı ayaklanma başladı. Bütün ülkeye yayılan gösterilerde, isyancılar Sovyet birliklerinin çekilmesini istedi.

1972- Zonguldak'ta iki ayrı kömür ocağında grizu patlamasında 20 işçi öldü, 76 işçi yaralandı.

1981- Danışma Meclisi ilk toplantısını yaptı.

1993- Karun Hazinesi, 28 yıl sonra Türkiye'ye getirildi.

1999- Sinema sanatçısı Neriman Köksal hayatını kaybetti.

2004- Hakkında kırmızı bülten çıkarılan Haluk Kırcı, Ukrayna'nın başkenti Kiev'de yakalandı.

2007- 1973'te CHP'li Nermin Neftçi ve CHP İzmir Milletvekili Güldal Mumcu'nun ardından MHP İstanbul Milletvekili Meral Akşener de üçüncü kadın TBMM Başkanvekili olarak kürsüye çıkıp Genel Kurulu yönetti.

2011- Van'da, merkez üssü merkez ilçeye bağlı Tabanlı köyü olan 7,2 büyüklüğünde deprem meydana geldi. Depremde 604 kişi yaşamını yitirdi, 222 kişi enkazdan sağ kurtarıldı.

2013- Hrant Dink cinayeti davasında hakkında yakalama kararı çıkarılan sanıklardan Erhan Tuncel İstanbul'da yakalandı.

2016- Taksim'deki Gezi Parkı eylemleriyle ilgili 7'si yabancı uyruklu 255 sanığın yargılandığı davada 244 kişi, 2,5 ay ile 1 yıl 2 ay arasında değişen hapis cezalarına çaptırıldı.

2017- FETÖ'nün darbe girişimi sırasında Gölbaşı'ndaki TÜRKSAT yerleşkesinde yayınları kesmeye çalışan 5'i sivil 17 kişinin yargılandığı davada, firari sanıkların dosyası ayrılırken, diğer sanıklara, "Anayasa'yı ihlal" suçundan ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası verildi.

2022- Adalet Bakanı Bekir Bozdağ, müze yapılmak üzere mülkiyeti Adalet Bakanlığından Kültür ve Turizm Bakanlığına devredilen Diyarbakır Cezaevinin kapısını kilitleyip, anahtarını Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy'a teslim etti.

2022- Avukat Filiz Saraç, 144 yıllık İstanbul Barosuna seçilen ilk kadın başkan oldu.

2023- Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, İsveç'in NATO'ya Katılım Protokolü'nü imzaladı.

2024- Türk Havacılık ve Uzay Sanayii Anonim Şirketi'nin (TUSAŞ) Kahramankazan ilçesindeki yerleşkesine PKK'lı 2 terörist tarafından silahlı ve bombalı saldırı düzenlendi. Saldırıda 2 terörist etkisiz hale getirildi. 5 kişinin şehit olduğu saldırıda, 22 kişi yaralandı.

24 Ekim

1857- İlk futbol kulübü, İngiltere'de Cambridge Üniversitesinde kuruldu.

1904- New York Metrosu açıldı.

1929- New York Borsasında hisse senetleri düştü. Bu çöküş sürecini izleyen bunalım, dünya dış ticaretinde ciddi bir daralma yarattı. Kriz, Türkiye'yi de etkiledi.

1935- 1. Belediyeler Kongresi başladı.

1939- Naylon çoraplar, ilk kez Wilmington'da satışa sunuldu.

1945- Birleşmiş Milletler Antlaşması yayınlandı ve BM kuruldu.

1956- Gazeteci Bedii Faik, cumhurbaşkanına hakaretten 6 ay hapse mahkum edildi.

1956- Sovyetler Birliği, Macaristan'ı işgal etti.

1964- Amerikalı sivil haklar savunucusu Martin Luther King'e Nobel Barış Ödülü verildi.

1966- CHP'nin 18. Kurultayı "ortanın solu" görüşünü savunanların zaferiyle sonuçlandı. Zonguldak Milletvekili Bülent Ecevit, Genel Sekreterliğe getirildi.

1969- Şair Behçet Kemal Çağlar, 61 yaşında hayatını kaybetti.

1975- Türkiye'nin Paris Büyükelçisi İsmail Erez ve şoförü, Ermeni teröristlerce öldürüldü.

1991- Kripto davasında gazeteci Uluç Gürkan ile Dışişleri Bakanlığı memuru Hande Mumcu beraat etti.

1992- Türkiye'nin ilk özel havaalanı "Hezarfen", İstanbul Büyükçekmece'de hizmete girdi.

1996- Vehbi Koç'un cenazesi Zincirlikuyu Mezarlığı'ndan çalındı.

2005- Milli Güvenlik Kurulu toplantısında, yeni Milli Güvenlik Siyaset Belgesi uygun bulunarak, bu konudaki tavsiye kararının Bakanlar Kuruluna bildirilmesine karar verildi.

2007- Fatih Sultan Mehmet'in İtalyan ressam Gentile Bellini tarafından yapılan ve yakın zamanda İngiltere'deki ünlü National Gallery'de de sergilenen portresi, Sotheby's müzayede evinde yapılan açık artırmada 468 bin 500 sterline alıcı buldu.

2009- Ankara'da bir kişi H1N1 virüsünden öldü. Sağlık Bakanlığı, bu kişinin H1N1 virüsünden Türkiye'de yaşamını yitiren ilk kişi olduğunu açıkladı.

2013- 652. Tarihi Kırkpınar Yağlı Güreşleri'nde üst üste üçüncü kez başpehlivan olarak altın kemerin daimi sahipliğine hak kazanan ancak dopingli olduğu ortaya çıkan Ali Gürbüz'ün kemeri geri alındı.

2023- İzlanda'da aralarında Başbakan Katrin Jakobsdottir'in de bulunduğu on binlerce kadın, cinsiyete dayalı ücret adaletsizliğini protesto etmek için 48 yıl aradan sonra ilk kez tam gün iş bıraktı.

25 Ekim

1917- Lenin önderliğindeki Bolşevikler gücü tamamen ele geçirdi.

1924- Sosyolog ve yazar Ziya Gökalp 49 yaşında öldü.

1937- Başbakan İsmet İnönü istifa etti. Aynı gün Celal Bayar'ın kurduğu hükümet açıklandı.

1946- Serbest Güreş Milli Takımı, İsveç'te Avrupa Şampiyonu oldu.

1947- Sovyetler Birliği, Birleşmiş Milletlerde Kars ve Ardahan'ı istedi.

1957- Tatbiki Güzel Sanatlar Okulu İstanbul'da açıldı.

1960- Küba tüm Amerikan iş yerlerini devletleştirdi.

1962- ABD Büyükelçisi Adlai E. Stevenson, Küba'daki Sovyet üslerinin fotoğraflarını, kanıt olarak BM Güvenlik Konseyi'ne sundu.

1971- Çin Halk Cumhuriyeti, Birleşmiş Milletlere alındı.

1980- 13 Temmuz 1979'da Mısır'ın Ankara Büyükelçiliğini basan 4 Filistinli ölüm cezasına çarptırıldı.

1981- Türkiye'nin Roma Büyükelçiliğinde görevli ikinci katip Gökberk Ergenekon, ASALA teröristlerinin saldırısına uğradı, üç kurşun yarası aldı.

1984- Hepatit virüsü bulundu.

2011- Libya'nın öldürülen devrik lideri Kaddafi'nin Misrata'daki bir soğuk hava deposunda tutulan cenazesi, açıklanmayan bir yere defnedildi.

2015- Eski İngiltere Başbakanı Tony Blair, 2003'te ABD öncülüğünde gerçekleştirilen, Irak'ın işgali sırasında yapılan hatalar ile rejimin devrilmesiyle yaşanacakları yanlış kavradıkları için özür diledi.

2017- İYİ Parti kuruldu.

2018- Dünyaca ünlü İrlandalı kadın şarkıcı Sinead O'Connor Müslüman olduğunu duyurdu.

2023- Bilim insanları, Antarktika'da ilk kez kuş gribi (H5N1) virüsü tespit edildiğini açıkladı.