Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, Latin alfabesine dayalı Özbek alfabesinin Türk dünyasındaki alfabelerle uyumunu artırmayı öngören kanunu imzaladı. Yeni alfabe 28 harf ve bir kesme işaretinden oluşacak; o', g', sh ve ch yerine ö, ğ, ş ve ç kullanılacak.
Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, Latin alfabesine dayalı Özbek alfabesinin Türk dünyasında kullanılan alfabelerle uyumunun artırılmasını öngören kanunu imzaladı.
Özbekistan Cumhurbaşkanlığı İdaresi Başkanı Saida Mirziyoyeva, "21 Ekim Özbek Dili Bayramı" dolayısıyla Mirziyoyev'in yeni Özbek alfabesine ilişkin kanunu imzaladığını duyurdu.
Mirziyoyeva, Telegram hesabından yaptığı açıklamada, alfabenin iyileştirilmesine yönelik düzenlemenin yıllardır tartışmalara neden olan ve bir türlü sonuca bağlanamayan bir konu olduğunu belirtti.
Özbekistan Cumhurbaşkanlığı İdaresi Başkanı Mirziyoyeva, "Nihayet, uzun yıllardır süregelen tarihi bir hata düzeltildi. Bugün Cumhurbaşkanımız, Latin alfabesine dayalı Özbek alfabesinin iyileştirilmesine ilişkin kanunu imzaladı. Elbette değişimler kolay olmayacaktır; bazı kişilerde itirazlara veya endişelere yol açması da doğaldır. Ancak inanın, yazı sistemimizdeki zorlukları ortadan kaldırmak ve dilimizin dijital dünyadaki konumunu güçlendirmek için başka bir yol yoktu." ifadelerini kullandı.
Düzenleme kapsamında mevcut belgelerin, ulusal para biriminin ve menkul kıymetlerin geçerliliğini koruyacağını, ders kitapları, tabelalar ve yönlendirme levhalarının ise kullanım ömürleri sona erdikçe aşamalı olarak yenileneceğini bildiren Mirziyoyeva, böylece değişikliklerin getireceği maliyetlerin en düşük seviyede tutulmasının hedeflendiğini kaydetti.
Yeni alfabe 28 harften oluşacak
Özbekistan Senatosu, 10 Eylül'de düzenlenen 19. Genel Kurul Toplantısı'nda, 7 Temmuz'da Yasama Meclisinde kabul edilerek Senatoya gönderilen kanun tasarısını onaylamıştı.
Kanuna göre, mevcut Özbek alfabesindeki 26 harf ve 3 harf birleşiminin yerine 28 harf ve bir kesme işaretinden oluşan yeni alfabe kullanılacak.
Düzenlemeyle mevcut Latin alfabesinde "o'", "g'", "sh" ve "ch" şeklinde yazılan harf ve harf birleşimleri sırasıyla "ö", "ğ", "ş" ve "ç" olarak değiştirilecek. Ayrıca "ng" harf birleşimi alfabe kapsamından çıkarılacak.
Yeni düzenlemeyle Özbek alfabesinin, Türkiye başta olmak üzere Latin alfabesini kullanan Türk dünyasındaki alfabelerle benzerliğinin artırılması amaçlanıyor.
Özbekistan'ın Latin alfabesine geçiş süreci
Sovyetler Birliği döneminde 1929-1940 yıllarında Latin alfabesini, 1940'tan itibaren ise Kiril alfabesini kullanan Özbekistan'da, bağımsızlığın ardından 2 Eylül 1993'te Latin alfabesine geçişe ilişkin kanun kabul edildi.
1993'te kabul edilen alfabe, 1995'te yapılan değişiklikle yeniden düzenlendi. Bu kapsamda "ş", "ç", "ö" ve "ğ" harflerinin yerine "sh", "ch", "o'" ve "g'" harf birleşimleri kullanılmaya başlandı.
Cumhurbaşkanı Mirziyoyev'in 2021'de imzaladığı kararla, ülkede Latin alfabesine tamamen geçiş hedefi doğrultusunda çalışmalar hızlandırıldı. Bu süreçte Özbek alfabesinin Türk dünyasında kullanılan alfabelerle uyumlu hale getirilmesi de gündeme geldi.
Yeni alfabeye ilişkin düzenlemenin Cumhurbaşkanı tarafından imzalanmasıyla, Özbekistan'ın Latin alfabesini geliştirme ve Türk dünyasıyla yazı sistemi bakımından yakınlaşma sürecinde yeni bir aşamaya geçilmiş oldu.???????