Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı, Türk Dünyası Diyalog Forumu'nda yapay zeka sınamalarını yuvarlak masa toplantısıyla ele aldı. Toplantıda TAK Müdürü Fehmi Gürdallı, Türk dünyası için ortak haber doğrulama ağı kurulması çağrısı yaptı.
Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı, "Türk Dünyası Diyalog Forumu" kapsamında "Türk Devletleri İletişim Perspektifi: Yapay Zeka Sınamaları" konulu yuvarlak masa toplantısı düzenledi.
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Erman Akıllı'nın moderatörlüğünde Ankara'da bir otelde düzenlenen yuvarlak masa toplantısında, Endonezya Uluslararası İslam Üniversitesi (UIII) Sosyal Bilimler Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Philips J. Vermonte, Bosna Hersek merkezli Hayat TV Üst Düzey Yöneticisi (CEO) Elvir Şvrakiç, Girne Amerikan Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Murat Akkaya, Özbekistan merkezli Central Asian Neuroengineering Academy (CANA School) Yapay Zeka (AI) Departmanı Başkanı Musabek Mahmudjanov, Türk Ajansı Kıbrıs (TAK) Müdürü Fehmi Gürdallı, Kazakistan merkezli Avrasya Araştırma Enstitüsü Müdür Yardımcısı Cengizhan Zhanaltay ve Kırgızistan Cumhurbaşkanlığı Durum Merkezi Müdürlüğü Dijital Gelişim Dairesinde uzman Rustambek Shabyev konuştu.
Vermonte, yapay zekanın iletişim alanında oluşturduğu sorunlarla mücadele edebilmek için hükümetlerin yapay zeka kullanımına ilişkin açık iletişim kurması ve bu teknolojiyi şeffaf biçimde kullanması gerektiğini belirtti.
Yapay zekanın ikna edici metin, ses ve görüntü içeriklerini düşük maliyetle üretebildiğine dikkati çeken Vermonte, sahte içeriklerin yaygınlaşmasının gerçek kanıtların da sahte olarak nitelendirilmesine yol açabileceğini ifade etti.
Vermonte, içeriklerin dakikalar içinde yayılabildiğini, resmi açıklamaların ise bürokratik süreçler nedeniyle gecikebildiğinin altını çizerek bu durumun dezenformasyonla mücadeleyi zorlaştırdığını söyledi.
Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) ile Güneydoğu Asya Uluslar Birliği (ASEAN) arasında yapay zeka ve bilgi güvenilirliği alanlarında işbirliği kurulmasının, ülkelerin ortak kurallar geliştirmesine ve vatandaşlarını yapay zekanın olumsuz etkilerinden korumasına katkı sağlayabileceğini dile getiren Vermonte, "Buna dair yapılabilecek bir şey olarak belki de Asya genelinde bir koalisyon oluşturulabilir. Zira halihazırda mevcut platformlar zaten var. Örneğin, Endonezya ve Türkiye bir araya gelip görüşebiliyor; üstelik Türkiye, ASEAN'ın sektörel diyalog ortaklarından biri konumunda." görüşünü paylaştı.
Türk dizilerinin yapay zeka çevirisiyle Balkanlara daha hızlı yayılmasının önemi
Şvrakiç, Bosna Hersek'in Türkiye ile tarihsel ve kültürel bağlarına dikkati çekerek, Türk dizileri ve içeriklerinin Balkanlar'daki izleyicilere ulaştırılmasında medya kuruluşlarının kültürler arasında köprü görevi gördüğünü vurguladı.
Yapay zekanın içerik düzenleme, veri analizi, pazarlama, finansal raporlama ve medya trendlerinin takibi gibi alanlarda günlük iş süreçlerine dahil edildiğini aktaran Şvrakiç, Türk dizilerinin yapay zeka destekli çevirilerle bölgeye daha hızlı ulaştırılmasının kültürel etkileşime katkı sağladığına işaret etti.
Şvrakiç, yapay zekayla sahte videolar, sentetik sesler ve otomatik üretilen haberlerin oluşturulmasının medya kuruluşları açısından güven sorununu derinleştirdiğini, yapay zeka destekli içeriklerin yayımlanmadan önce insan denetiminden geçirilmesi ve sorumluluğun insanlarda kalması gerektiğini kaydetti.
Konuşan kişinin az olduğu dillerin küresel yapay zeka modellerinde yeterince temsil edilmediğini, Boşnakça gibi diller için özgün veri kümeleri ve dil modelleri geliştirilmesinin önemini vurgulayan Şvrakiç, "Yapay zeka insanlardan daha hızlı içerik üretebilir ancak insanın sorumluluğunun, ahlaki yargısının ve deneyiminin yerini tutamaz." dedi.
Türk dünyasının kendi yapay zeka altyapısını ve dil modellerini geliştirmesi gerektiği
Akkaya, yapay zeka teknolojilerinin önemli avantajlar sunduğunu ancak mevcut sistemlerin başka ülkeler tarafından geliştirilmesi nedeniyle Türk dünyasının ihtiyaçlarını tam olarak karşılamadığını belirtti.
Türk dünyasında yeni teknolojiler geliştirebilecek çok sayıda kurum, araştırma grubu ve şirket bulunduğuna dikkati çeken Akkaya, ülkelerin dijital alanda bağımsız hareket edebilmesi için kendi teknolojik altyapılarını, veri sistemlerini ve dil modellerini oluşturması gerektiğini ifade etti.
Akkaya, Türk dünyasının ortak bir teknolojik altyapı, ortak dil modelleri ve ortak bir yaklaşım geliştirmek üzere üniversiteler ve araştırma grupları arasında işbirliğini güçlendirmesi gerektiğini dile getirdi.
Yapay genel zeka çalışmalarının gündeme geldiğine işaret eden Akkaya, Türk dünyasının mevcut teknolojileri takip etmekle yetinmeyerek ortak araştırmalar yoluyla yeni teknolojiler geliştirmeyi ve savunma sanayisindeki başarılarını veri teknolojileri alanına da taşımayı hedeflemesi gerektiğini kaydetti.
Yapay zekanın gazetecilik alanında sunduğu fırsatlar
Mahmudjanov, yapay zekanın gazetecilik, eğitim ve iletişim alanlarında önemli fırsatlar sunduğunu ancak sahte videolar, taklit edilmiş sesler ve yanlış bilgilerin yayılması gibi ciddi riskleri de beraberinde getirdiği değerlendirmesinde bulundu.
Türk devletlerinin dezenformasyonla mücadele kapsamında haber ajansları arasında hızlı bilgi doğrulama ve resmi açıklamaların paylaşılmasını sağlayacak ortak mekanizmalar geliştirmesi gerektiğinin önemine değinen Mahmudjanov, yapay zekanın gazetecilere yardımcı olması ancak insan denetiminin yerini almaması gerektiğini ifade etti.
Mahmudjanov, Türk devletlerinde öğrencileri, öğretmenleri ve uzmanları yapay zeka alanında eğitmek üzere merkezler kurulmasını önererek, Türk dilleri için ortak dil modelleri, çeviri sistemleri ve dijital eğitim kaynakları geliştirilmesinin önemini vurguladı.
Bilgi doğrulama mekanizmalarının kurulması ve Türk dillerine yönelik ortak teknolojilerin geliştirilmesinin önemini vurgulayan Mahmudjanov, uzman yetiştirilmesi ve gazeteciler, eğitimciler, araştırmacılar ile teknoloji uzmanları arasındaki işbirliğinin artırılmasıyla Türk devletlerinin teknolojik bağımsızlıklarını güçlendirebileceği değerlendirmesinde bulundu.
Türk devletleri arasında yapay zeka destekli haber doğrulama ve dezenformasyonla mücadele çağrısı
Gürdallı, yapay zekanın Türk devletleri arasındaki dil engellerini azaltarak haber, fotoğraf, video ve çeviri süreçlerini hızlandırdığını, böylece bir ülkedeki önemli gelişmelerin diğer ülkelerdeki kamuoyuna daha hızlı ulaştırılabildiğini belirtti.
Gürdallı, haber kuruluşlarının hızlı doğrulama mekanizmaları geliştirmesi gerektiğini, yapay zeka destekli içeriklerin yayımlanmadan önce gazeteciler ve editörler tarafından kontrol edilmesinin ve bu teknolojinin kullanımında şeffaflığın sağlanmasının önemini ifade etti.
Türk Devletleri Teşkilatının medya, kamu diplomasisi ve kurumsal iletişimde yapay zeka kullanımına ilişkin ortak bir strateji geliştirmesini öneren Gürdallı, haber ajansları, kamu yayıncıları ve doğrulama kuruluşlarını bir araya getirecek "Türk Dünyası Ortak Haber Doğrulama Ağı" kurulması çağrısında bulundu.
Dezenformasyonla mücadelede hızlı ve doğru haberciliğin önemini vurgulayan Gürdallı, "Dezenformasyonla mücadele etmek için yavaş kalmamalı, hızlı ve doğru haber yayımlamalıyız." dedi.
Yapay zekanın Orta Koridor için önemi
Zhanaltay, yapay zeka alanındaki küresel rekabette ABD, Çin ve AB'nin farklı stratejiler izlediğini, ABD'nin özel sektör yatırımlarına, Çin'in devlet destekli yatırımlara, AB'nin ise ortak bir teknoloji ekosistemi oluşturmaya odaklandığını ifade etti.
Yapay zekanın Orta Koridor'daki taşımacılık süreçlerinde kullanılmasının önemine dikkati çeken Zhanaltay, tren ve kara yolu taşımacılığındaki gecikmelerin azaltılması, gümrük süreçlerinin iyileştirilmesi ve navlun maliyetlerinin daha öngörülebilir hale getirilmesi için bu teknolojiden yararlanılabileceği görüşünü paylaştı.
Zhanaltay, yapay zeka işbirliğinin ekonomik kazanımlarla sınırlı kalmaması, Türk dilleri arasındaki iletişimi kolaylaştıracak ortak dil modellerinin geliştirilmesi ve kültürel mirasın korunmasının hedeflenmesi gerektiğini kaydetti.
Ulaştırma, üniversiteler arası işbirliği ve ortak dil teknolojilerinde başarı sağlanması halinde tarım, enerji ve su yönetimi gibi alanlarda da ortak projeler geliştirilebileceğine dikkati çeken Zhanaltay, Türk devletlerinin aşamalı biçimde kendi egemen yapay zeka politikalarını oluşturabileceğini vurguladı.
Ülkelerin tek başına dijital geleceği inşa edemeyeceği konusu
Shabyev, Kırgızistan'ın dijitalleşme politikasının devlet hizmetlerini hızlandırmayı, şeffaflığı artırmayı ve vatandaşların kamu hizmetlerine erişimini kolaylaştırmayı amaçladığına işaret etti.
Bu kapsamda kamu kurumları arasında ortak veri paylaşım altyapısı, dijital kimlik sistemi ve vatandaşların hizmetlere tek noktadan ulaşmasını sağlayan mobil uygulama ve çevrim içi portal oluşturduklarını aktaran Shabyev, böylece vatandaşların kamu kurumlarına aynı bilgileri tekrar tekrar sunma zorunluluğunun ortadan kaldırıldığı yorumunda bulundu.
Ülkelerin dijital geleceği tek başına inşa edemeyeceğini ifade eden Shabyev, Türk devletleri arasında yapay zeka, veri merkezleri, siber güvenlik, dijital becerilerin geliştirilmesi ve uzman yetiştirilmesi alanlarında işbirliğinin güçlendirilmesi çağrısında bulundu.
