Yozgat'ta doğal yetişen menengiç, yöre halkınca toplanıp kahve, kavurga ve çerez olarak tüketiliyor. Pazarda 6 kilogramı 2 bin liraya kadar alıcı bulan menengiç için uzmanlar, kuraklık ve iklim değişikliğinin doğal popülasyonları tehdit ettiğine dikkati çekiyor.
Haber: Seyfi ÇELİKKAYA
(YOZGAT) - Yozgat'ta Karanlıkdere Vadisi ve Aydıncık'taki Kazankaya Kanyonu'nda doğal olarak yetişen menengiç, yöre halkı tarafından toplanarak kahve, kavurga ve çerez olarak tüketiliyor. Köylüler, pazarda satışını yaptıkları menengiçten gelir elde ederken uzmanlar, yüksek yağ ve besin değerine sahip bitkinin ekonomik potansiyeline dikkati çekiyor.
Güneydoğu Anadolu, Akdeniz ve Ege bölgelerinde yaygın olarak yetişen menengiç meyvesi, Yozgat'ın mikroklima özelliği gösteren Karanlıkdere Vadisi ve Kazankaya Kanyonu'nda da doğal olarak yetişiyor. Bölge halkı tarafından özellikle sonbahar aylarında toplanan menengiç, kahve, kavurga ve çerez olarak tüketilirken, pazarda 6 kilogramı 2 bin liraya kadar alıcı buluyor.
Yozgat Bozok Üniversitesi Ziraat Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Murat Güney, menengicin gıda, bitkisel yağ, sabun ve kozmetik sektörlerinde değerlendirildiğini belirterek, kuraklık ve iklim değişikliğinin bitkinin doğal popülasyonlarını tehdit ettiğine dikkati çekti. Güney, menengicin korunması ve alternatif gelir kaynağı olarak değerlendirilmesine yönelik çalışmaların önem taşıdığını ifade etti.
Ürünün farklı isimlerle bilindiğini kaydeden Güney, şöyle konuştu:
"Ülkemizde Akdeniz, Ege, Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde yaygın bir şekilde bulunmakta doğal olarak. Baktığımızda İç Anadolu Bölgesi'nde ise mikroklima alanlarda Melengiç'leri bol miktarda görmekteyiz. Melengiç bitkisi kuraklığa dayanıklı, besin değeri yüksek ve ekonomik bir potansiyele sahiptir. Melengiç meyvelerinin yüzde 34 ve üzeri yağ oranına, yüzde 7,3 protein oranı içerdiğini bilmekteyiz. Linolenik asit, mineral maddeler, diğer fenolik bileşiklerde yüksek oranlarda içerisinde mevcut. Halk arasında; kahve, bitkisel yağlar, sabun, kozmetik ya da farmakokoloji gibi değişik alanlarda menengiçlerden faydalanılmaktadır. Antep fıstığına anaç olarak değerlendiriyoruz ve o tarz çalışmalarda bulunuyoruz. Yozgat'a Karanlık dere vadisinde, Aydıncık Kazankaya Kanyonu'nda bu bölgelerde menengiç popülasyonlarının doğal olarak bulunduğunu bilmekteyiz. Genetik kaynaklar günümüzde giderek azalmakta. Kuraklık ve değişen iklim koşullarına bağlı olarak değişkenlik gösterebilmekte. Bunların muhafazası, korunması, alternatif gelir kaynak olarak kullanılmasına yönelik çalışmalar da yapılmaktadır."
Bölge çiftçilerinden Atilla Çözel de "Karanlık Dere genelde menengiçleriyle meşhurdur. Menengiç burada çok yetişir. Toplarlar, kavurgasını yaparlar, kahvesini yaparlar. Doğal olarak dağlarda yetişir. Kendimiz için topluyoruz, satan da oluyor. 6 kilo gelen bir çiniği 2 bin liradan satılıyor. Eldivenle sıyırıyorsun. Yıkıyorsun, kullanıyorsun. Normalde Hatay, Gaziantep yöresinde sabununu da yapıyorlar, 'Bıttım sabunu' derler. Ama kahve olaraktan, kavurga olaraktan, çerez olaraktan kullanılıyor" dedi.
Şefaatli ilçesinde ikamet eden Yusuf Özcan ise "İç Anadolu bölgesinde menengiç ismiyle anılır. Kırmızısının içerisi boştur. Mor ve siyah olanları toplanır yağlı bir bitkidir. Kozmetik sanayinde, boya sanayinde ve kahvesi çok müthiştir bunun. Yağlı tohumları vardır. Kavrulduktan sonra havanda dövülürdü, şimdi makinalar çıktı. Sonbahar geldiğinde eylül ekim ayında toplanmaya başlar. Kıymeti yeni bilinmeye başladı son zamanda. Konya Ilgın'da bunun borsası var. Çok kıymetli değerli bir bitkidir" ifadelerini kullandı.
