Van YYÜ ve İbn Haldun Üniversitesi işbirliğiyle Uyuşmazlık Mahkemesinin sorunlarına yapay zeka destekli çözüm geliştirilecek. Bir yılda tamamlanması planlanan projeyle dosya dolaşımı, başvuru ve karar süreçlerindeki aksaklıklara çözüm aranacak.
Van'da "Uyuşmazlık Mahkemesinin Yapısal Sorunları ve Bunlara Yönelik Dijital Çözüm Önerilerinin Geliştirilmesi" projesiyle yargı süreçlerinin daha verimli hale getirilmesi için yapay zeka destekli çözüm modelleri geliştirilecek.
Van YYÜ ile İbn Haldun Üniversitesi işbirliğinde, Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığı Genel Sekreteri Sercan Kocabey ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinden bir yetkilinin desteğiyle, mahkemenin işleyişinin incelenmesi ve mevcut sorunlara yönelik dijital çözüm modellerinin geliştirilmesi amacıyla bir ay önce çalışma başlatıldı.
Başkale Meslek Yüksekokulu Bilgisayar Programcılığı Bölümü Öğretim Görevlisi ve avukat Dr. Muhammed Burak Görentaş'ın yürütücülüğünde hazırlanan proje, YYÜ Bilimsel Araştırma Projeleri Merkezince Katılımlı Araştırma Projesi kapsamında desteklendi.
Projeyle mahkemenin dosya ve evrak dolaşımı, başvuru süreçleri, karar hazırlama, arşivleme, veri yönetimi ve kurumsal koordinasyon gibi alanlardaki işleyişinin çeşitli yollarla analiz edileceği süreç başlatıldı.
Bir yılda tamamlanması planlanan projeyle Uyuşmazlık Mahkemesinin işleyişine ilişkin sorunlara yönelik yapay zeka destekli uygulanabilir, sürdürülebilir bir yargı yönetim sistemi modeli oluşturulması amaçlanıyor.
"Bir yıllık süreçte sorunları tespit edeceğiz"
Görentaş, AA muhabirine, çalışmayla bir dosyanın mahkemeye ulaşmasından sonuçlanmasına kadar hangi aşamalardan geçtiğini, nerelerde aksama ve beklemeler yaşandığını inceleyerek sorunları ve bunların altında yatan nedenleri belirlemeye çalışacaklarını ifade etti.
Sorunların mevzuat değişikliği, yapısal düzenleme veya organizasyonel değişikliklerle çözülebilmesi halinde bu seçenekleri değerlendireceklerini ifade eden Görentaş, bu yöntemlerle giderilemeyen sorunlara yönelik dijital, teknolojik veya yapay zeka destekli çözümler geliştirilip geliştirilemeyeceğini de araştıracaklarını kaydetti.
Projede Van Yüzüncü Yıl Üniversitesinden bilişim alanında çalışan akademisyenler ile İbn Haldun Üniversitesinden beş hukukçunun yer aldığı bilgisini veren Görentaş, şöyle devam etti:
"Bir yıllık süreçte sorunları tespit edeceğiz. Her insanın uyuşmazlıkları adil bir şekilde çözülmeli, hakları teslim edilmeli ancak bunlar makul sürede gerçekleşmeli. 'Gecikmiş adalet, adalet değildir' denilir. Yargılamaların gecikmesi vatandaşların mağdur olmasına ve hak kayıplarına neden olabiliyor. Bu sorunların önüne geçebilecek bir proje olacağına inanıyoruz. Çalışmayı da bu yönde atılmış ilk adım olarak görüyoruz. Bu anlamda çok mutluyuz."
Görentaş, "Üniversitemizin hukuk fakültesi yok. Bu nedenle projeyle ilgili hukuk fakültesi olan İbn Haldun Üniversitesiyle görüştük. Başta rektörleri Prof. Dr. Atilla Arkan olmak üzere herkes büyük ilgi gösterdi. Destek veren herkese teşekkür ederiz." dedi.
Projede yer alan Van YYÜ Özalp Meslek Yüksekokulu Bilgisayar Teknolojisi Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Erol Kına ise Uyuşmazlık Mahkemesinin yapısal sorunlarına yönelik projeye yapay zeka ve siber güvenlik alanlarında destek sunduklarını söyledi.
Hakimlerin karar verme yetkisini devretmeden yargı süreçlerini daha hızlı, tutarlı ve öngörülebilir hale getirmeyi amaçladıklarını belirten Kına, "Öncelikle mevzuattaki sorunları ve aksayan alanları tespit etmeye çalışıyoruz. Örneğin, yanlış yargı koluna yapılan başvuruların azaltılması konusunda da ilerleyen süreçte çözümler üretebileceğiz. Üzerinde durduğumuz konulardan biri de özellikle içtihat analizi, yani kararlarda tutarlılığın artırılması. Bu sistem hayata geçirilirse zaman yönetimine de katkı sağlayacak."
"Uluslararası bir bakış açısı kazandıracaktır"
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığı Genel Sekreteri Sercan Kocabey de kurumun kurumsal birikimini bilimsel araştırmalarla daha ileriye taşımayı hedeflediklerini ifade etti.
Mevcut işleyişi daha da iyileştirecek, kurumsal kapasiteyi güçlendirecek ve dijital dönüşüm imkanlarından daha fazla yararlanılmasını sağlayacak bilimsel çalışmaları son derece değerli bulduklarını vurgulayan Kocabey, şöyle konuştu:
"Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi ve İbn Haldun Üniversitesinden alanında uzman akademisyenlerin yanı sıra Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinde görev yapan bir araştırmacının da projede yer alması, çalışmaya hem disiplinler arası hem de uluslararası bir bakış açısı kazandıracaktır. Projeyi, yalnızca mevcut işleyişimizi geliştirmeye yönelik bir çalışma olarak değil, aynı zamanda diğer yüksek mahkemeler ve yargı kurumları açısından da yararlanılabilecek bir model oluşturma fırsatı olarak görüyoruz. Projenin Türk yargı sisteminin gelişimine önemli katkılar sunmasını diliyorum."
İbn Haldun Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Yeliz Bozkurt Gümrükçüoğlu da hukuk alanındaki akademik birikimleriyle projeye katkı sunmaktan memnuniyet duyduklarını ifade etti.
Gümrükçüoğlu, "Hukuki bilgi ve tecrübelerimizi yapay zeka ve dijital teknolojilerle bir araya getirerek yargı sisteminin karşılaştığı sorunlara bilimsel ve uygulanabilir çözümler geliştirmeyi hedefliyoruz. Disiplinler arası araştırma anlayışını yansıtan bu işbirliğinin hem akademik literatüre hem de ülkemizde adalet hizmetlerinin geliştirilmesine önemli katkılar sağlayacağına inanıyoruz." dedi.
