TEDMEM, COP31 kapsamında yayımladığı raporda iklim kaynaklı olayların eğitimin sürekliliğini tehdit ettiğini belirterek eğitim sisteminin güçlendirilmesi çağrısında bulundu. Raporda eğitimin tüm bileşenlerinin iklim politikalarına dahil edilmesi için 7 öneri sıralandı.
Türk Eğitim Derneğinin düşünce kuruluşu TEDMEM, Türkiye'nin ev sahipliğinde düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'nin 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında yayımladığı raporda, iklim değişikliğine karşı eğitim sisteminin güçlendirilmesi çağrısında bulundu.
Dernekten yapılan açıklamaya göre, "Yeşil Eğitim: Türkiye'de İklim Dirençli Bir Eğitim Sistemi İçin Değerlendirme ve Öneriler" başlıklı raporda, aşırı sıcaklar, seller ve kuraklık gibi iklim kaynaklı olayların eğitimin sürekliliğini tehdit ettiği belirtildi.
Raporda, Antalya'da düzenlenen konferansın, eğitim sistemini iklim değişikliğine karşı güçlendirecek somut adımların atılması için önemli bir fırsat sunduğuna dikkat çekildi.
Dünya genelinde yaklaşık 1 milyar çocuğun iklim ve çevre tehlikelerinin yoğun olduğu ülkelerde yaşadığına işaret edilen raporda, iklim kaynaklı eğitim kesintilerinden etkilenen öğrencilerin yüzde 74'ünün düşük ve alt-orta gelirli ülkelerde yaşadığı, iklim krizinin eğitimde fırsat eşitsizliğini derinleştirdiği aktarıldı.
Raporda, eğitim sonuçlarını iyileştirmeye yönelik yatırımların, 275 milyon çocuğun karşı karşıya olduğu iklim risklerini önemli ölçüde azaltabileceği belirtildi.
Lise düzeyinde iklim eğitiminin yaygınlaştırılmasının ise 2020-2050 döneminde yaklaşık 18,8 milyar ton karbon salımını önleme potansiyeli taşıdığı ifade edilen raporda, bir yıllık ilave eğitimin iklim duyarlılığını ortalama yüzde 8,6 artırdığına ilişkin araştırma bulgusuna yer verildi.
"Bütün bileşenler iklim politikalarına dahil edilmeli"
Raporda, Türkiye'nin, küresel karbon salımlarında 15., çocukların iklim ve çevre tehlikelerine maruziyeti bakımından 163 ülke arasında 97. sırada yer aldığı kaydedildi.
Türkiye'nin 2053 Uzun Dönemli İklim Stratejisi'nde eğitimin, salımların azaltılması ve iklim değişikliğine uyum bakımından ayrı bir sektör olarak tanımlanmadığı belirtilen raporda, 2025'te kabul edilen İklim Kanunu'nda ise eğitime sınırlı düzeyde yer verildiğine dikkati çekildi.
Bu değerlendirmeler doğrultusunda, okul altyapısından öğretmen yetiştirmeye, öğretim programlarından finansmana kadar eğitim sisteminin bütün bileşenlerinin iklim politikalarına dahil edilmesi çağrısında bulunuldu.
Eğitim sistemi için 7 öneride bulunuldu
İklim değişikliğine dirençli bir eğitim sistemi için şu 7 öneri sıralandı:
"1- Çocukların eğitim hakkı korunmalı. Okullar aşırı sıcaklara, sellere ve diğer iklim kaynaklı afetlere karşı dayanıklı hale getirilmeli, kriz dönemlerinde eğitimin sürekliliği sağlanmalı. En kırılgan çocuklara öncelik verilmeli, çocukların ve gençlerin iklimle ilgili kararlara katılımı desteklenmeli.
2- Eğitim, iklim mevzuatında açıkça yer almalı. Okul altyapısı, öğretmen yetiştirme, izleme ve finansmana ilişkin sorumluluklar ölçülebilir biçimde tanımlanmalı; eğitimin rolü uluslararası iklim taahhütlerine yansıtılmalı.
3- Yeterli ve adil finansman sağlanmalı. Yeşil dönüşüm için sürdürülebilir kaynak ayrılmalı, destekler ihtiyaçları daha fazla olan bölgelere, okullara ve çocuklara öncelik verilerek dağıtılmalı.
4- Okulların temiz enerjiye geçişi desteklenmeli. Yenilenebilir enerji yatırımları yaygınlaştırılmalı. Kullanılacak karbon denkleştirme mekanizmaları, şirketlerin kendi salımlarını azaltma sorumluluğunun yerine geçmemeli.
5- Kapsayıcı yeşil okul standartları geliştirilmeli. Standartlar enerji verimliliğinin ötesinde okulun bütününü kapsamalı; erişilebilir, uzmanlarca denetlenen ve okullar arasında rekabet yaratmayan bir yapıda olmalı.
6- Öğretim programları ve öğretmen desteği güçlendirilmeli. İklim ve çevre konuları farklı derslere ve eğitim kademelerine yansıtılmalı; bağımsız çevre ve iklim dersi güçlendirilmeli. Öğretmenlerin mesleki gelişimi desteklenmeli, öğrencilerde korku ve umutsuzluk yaratan içerikler gözden geçirilmeli.
7- Mesleki eğitim yeşil dönüşüme hazırlanmalı. Yeşil beceriler belirli meslek alanlarıyla sınırlı kalmamalı, tüm mesleki eğitim programlarına ve atölye uygulamalarına yansıtılmalı, öğretmenler bu doğrultuda desteklenmeli."