14. Boğaziçi Film Festivali kapsamında AKM Yeşilçam Sineması'nda düzenlenen panelde sinemada kültürel temsil, kolektif hafıza ve güç ilişkileri ele alındı. Farklı ülkelerden sinemacılar, fon ve festival yapılarının farklı coğrafyalardan hikayelere yaklaşımını tartıştı.
Anadolu Ajansının (AA) Global İletişim Ortağı olduğu, Kültür ve Turizm Bakanlığı Sinema Genel Müdürlüğünün desteğiyle Boğaziçi Kültür Sanat Vakfınca düzenlenen "14. Boğaziçi Film Festivali" kapsamında, sinemada kültürel temsil, kolektif hafıza ve güç ilişkilerinin ele alındığı "Sinemanın Dekolonizasyonu: Hikaye Kimin, Bakış Açısı Kimin?" başlıklı panel gerçekleştirildi.
Festival ve World Decolonization Forum (WDF) işbirliğiyle Atatürk Kültür Merkezi (AKM) Yeşilçam Sineması'nda düzenlenen panele, Kosovalı yönetmen Zgjim Terziqi, İspanyol yapımcı Leire Lopez, Avusturyalı oyuncu Sarah Zaharanski, Vietnamlı yönetmen Thien An Nguyen ve Filistinli yönetmen Ward Kayyal katıldı.
Boğaziçi Üniversitesi Film ve Medya Çalışmaları Enstitüsü Müdürü Dr. Öğretim Üyesi Cihat Arınç'ın moderatörlüğündeki panelde, sinema sektöründeki güç ilişkileri, hangi hikayelerin görünürlük kazandığı ve farklı anlatılara nasıl alan açılabileceği konuşuldu.
Panelin açılışında konuşan WDF Bilim Kurulu Başkanı Selçuk Aydın, farklı ülkelerin sinema kültürlerini temsil eden katılımcıların deneyimlerini tartışmanın merkezine almayı amaçladıklarını belirtti.
Moderatör Cihat Arınç ise dekolonizasyon kavramının sinema açısından taşıdığı anlama değinerek, sinemanın yalnızca toplumların kolektif belleğini temsil etmediğini, geçmişin nasıl hatırlanacağını da biçimlendirdiğini ifade etti.
Arınç, sinemanın bastırılmış hikayeleri ve deneyimleri görünür kılarak ulusal ve kolektif belleğin sınırlarını aşan karşı bellekler oluşturabileceğini kaydetti.
Sinemada farklı anlatıların görünürlüğü ele alındı
Kosovalı yönetmen Zgjim Terziqi, Avrupa merkezli film ekosisteminin farklı coğrafyalardan gelen sinemacılara yaklaşımını yorumladı.
Fon sağlayan kurumların ve festival çevrelerinin, gelişmiş ülkeler dışından gelen hikayeleri çoğunlukla savaş, yoksulluk ve ataerkillik imgeleri üzerinden değerlendirdiğini belirten Terziqi, bu kalıpların dışına çıkmak isteyen sinemacıların destek ve görünürlük konusunda zorluk yaşadığını anlattı.
İspanyol yapımcı Leire Lopez de film endüstrisindeki kurumsal yapıların ilerici söylemlerle kurduğu ilişkiye dikkati çekti.
Film festivallerinin dekolonyal, feminist ve çevreci söylemlerinin uygulamaya aynı şekilde yansımadığını ifade eden Lopez, sinemacıların fon bulma süreçlerinde zaman zaman kurumların beklentilerine uygun hikayeler anlatmak zorunda kaldığını aktardı.
Lopez, "Film festivallerinin Batılı organizatörleri, bu bölgeleri egzotikleştiren bir gözle bakmayı sürdürdüğü sürece, hepimiz aynı hiyerarşik yapının içinde sıkışıp kalacağız." görüşünü paylaştı.
Avusturyalı oyuncu Sarah Zaharanski, oyuncunun yaratım sürecindeki konumuna ve sektörde kalıcı bir dönüşümün koşullarına dair konuştu.
Oyuncunun rolünün yalnızca kendisine verilen karakteri canlandırmaktan ibaret olmadığına dikkati çeken Zaharanski, sektörde gerçek bir değişimin farklı coğrafyalardan ve marjinalleştirilmiş topluluklardan gelen kişilerin karar alma süreçlerinde yer almasıyla mümkün olabileceğini söyledi.
Vietnamlı yönetmen Thien An Nguyen de Vietnam sinemasının uluslararası alanda belirli hikayelerle özdeşleştirilmesine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Nguyen, çağdaş Vietnamlı gençlerin yaşamını sinemanın merkezine almanın, ülke sinemasının yalnızca Vietnam Savaşı ve sonrasını anlatması gerektiği yönündeki beklentiden uzaklaşmak anlamına geldiğini belirtti.
Kendi kuşağının güncel deneyimlerini aktarmak için hiciv türünü tercih ettiğini aktaran Nguyen, "Filmimde bugünün gençlerine odaklanmak, kendi başına bir dekolonizasyon biçimi. Çünkü bu, Vietnam sinemasının hep Vietnam Savaşı'nı ya da onun ardından yaşananları anlatması gerektiği beklentisinden kopmak demek." diye konuştu.
Filistinli yönetmen Ward Kayyal ise Filistin arşivlerinin yok edilmesi ve sinemanın hafıza oluşturmadaki rolü üzerine açıklamalarda bulundu.
İsrail'in 1948'den bu yana Filistinlilerin kimliğini ve işgalin tarihsel kökenlerini belgeleyen arşivleri ortadan kaldırmaya çalıştığını anlatan Kayyal, film üretim koşullarının da işgalin bir belgesi niteliği taşıdığını ifade etti.
Sinemanın politik bir arşivlendirme işlevi gördüğünün altını çizen Kayyal, "Bizim için arşiv geçmiş, şimdi ve gelecektir. Kapitalist denetimden ve sömürgeci çerçevelemeden kurtarılması gereken yaşayan bir temeldir. Hikayelerimizi, bizim adımıza konuşmaya çalışanların tekelinden özgürleştirmeli ve hakikati kendi merceklerimizden yeniden sahiplenmeliyiz." değerlendirmesinde bulundu.
Kültür ve Turizm Bakanlığı Sinema Genel Müdürlüğünün desteğiyle, Turkcell, Türk Hava Yolları ve Fuzul'ün ana sponsorluğunda, TRT'nin kurumsal iş ortaklığı, TV+'ın Co-sponsorluğu ve Türkmedya'nın ana medya sponsorluğunda gerçekleştirilen 14. Boğaziçi Film Festivali ile ilgili tüm gelişmelere ve festivale dair güncel haberlere "www.bogazicifilmfestivali.com" adresinden ve festivalin resmi sosyal medya hesaplarından ulaşılabilir.