İsrailli siyasi uzman Vedi Ebu Nassar, 27 Ekim seçimlerinde kesin sonuç çıkmamasının İsrail'i 5 olası senaryoyla karşı karşıya bıraktığını söyledi. Senaryolar arasında muhalefetin Filistinlileri temsil eden Arap partileriyle koalisyonu ve yeniden seçim de var.
İsrailli siyasi uzman Vedi Ebu Nassar, 27 Ekim'de yapılan seçimlerde kesin bir sonucun ortaya çıkmamasının İsrail'i, muhalefetin Filistinlileri temsil eden partilerle koalisyon kurması ve yeniden seçim ihtimalinin de aralarında olduğu 5 olası senaryoyla karşı karşıya bıraktığını söyledi.
Ebu Nassar, AA muhabirine yaptığı açıklamada, erken seçime işaret ederek İsrail'deki siyasi krizin, Meclisin 4 yıllık görev süresi dolmadan yapılacak yeni seçimlere kadar sona ermeyeceğini değerlendirdi.
Arap partilerinin desteğiyle koalisyon hükümeti
Ebu Nassar, ilk senaryonun Yashar Partisi lideri Gadi Eisenkot'un mecliste Filistinlileri temsil eden partilerin desteğiyle hükümet kurma ihtimali olduğunu ifade etti.
Çözümün açık olduğunu söyleyen Ebu Nassar, "Eisenkot gerçekten hükümet kurmak istiyorsa bunu yarın bile yapabilir. Araplar da bu devletin vatandaşları ve diğer vatandaşlarla aynı haklara sahipler." dedi.
Ebu Nassar, Eisenkot'un Filistinlileri temsil eden Arap partileriyle ortaklık yaparak "istikrarlı bir hükümetin" kurulabileceği yorumunu yaptı.
Söz konusu koalisyon ihtimaline karşı Ebu Nassar, "Bu durum, Eisenkot ve muhalefetteki siyasilerden, özellikle de böyle bir hükümete karşı çıkan İsrail Evimiz Partisi lideri Avigdor Liberman'ın cesaret göstermesini gerektiriyor." diye konuştu.
Yahudi muhalefet partilerinden oluşan dar kapsamlı bir hükümetin de kurulabileceğini belirten Ebu Nassar, Arap milletvekillerinin böyle bir hükümete İsrail Meclisinde destek verebileceğini kaydetti.
Ebu Nassar, bunun Ortak Liste'nin "İsrail'deki Arap vatandaşlara güvence karşılığında hükümete güvence" olarak adlandırdığı formül kapsamında yapılabileceğini belirtti.
Ortak Liste'nin çözümüne ilişkin Ebu Nassar, söz konusu formülün ev yıkımlarının durdurulmasını, suç ve kışkırtıcılığın önlenmesini ve Filistinlilere siyasi bir ufuk sağlanmasını içerdiğini aktardı.
Netanyahu ve Eisenkot liderliğinde birlik hükümeti
Ebu Nassar'a göre ikinci senaryo, Netanyahu liderliğindeki Likud ile Eisenkot'un başkanlığını yaptığı Yashar Partisinin öncülüğünde birlik hükümeti kurulması.
İsrail basınına göre Cumhurbaşkanı Isaac Herzog'un da desteklediği bu çözüme ilişkin Ebu Nassar, "İsrail'de birçok çevre, Netanyahu ile Eisenkot'un başbakanlığı dönüşümlü üstleneceği ulusal birlik hükümetini mevcut çıkmazın çözümü olarak görüyor." dedi.
Eisenkot ve Liberman dahil diğer muhalif liderlerin Netanyahu'nun başbakanlığındaki bir hükümette yer almama sözü verdiğini hatırlatan Ebu Nassar, bunun söz konusu seçeneğin önündeki en önemli sorun olduğunu kaydetti.
Ebu Nassar, "Bu mümkün bir senaryo ancak Eisenkot bu yolu seçerse geçmişte Mavi-Beyaz Partisi lideri Benny Gantz'ın başına geldiği gibi siyasi geleceği açısından ölüm fermanı anlamına gelir. Bu nedenle Eisenkot'un böyle bir adım atmakta acele etmeyeceğini düşünüyorum." ifadelerini kullandı.
Netanyahu'nun muhalefeti bölme girişimi
Ebu Nassar, üçüncü senaryonun, Netanyahu'nun muhalefet saflarını bölerek bazı milletvekillerini makam karşılığında kendi bloğuna katmaya çalışması olduğunu belirtti.
Bu ihtimale ilişkin Ebu Nassar, "Netanyahu, İran'a karşı savaşı yeniden başlatabilir ve aynı dönemde muhalefeti bölerek bazı milletvekillerini kendi tarafına çekmeye çalışabilir." diye konuştu.
Ebu Nassar, Netanyahu'nun İran'a savaş açarak İsrail'in olağanüstü durumda olduğu gerekçesiyle muhalefet partilerine kendi başkanlığında birlik hükümeti kurulmasını dayatabileceğini söyledi.
Netanyahu'yu hükümet dışında bırakacak geçici yönetim
Ebu Nassar, dördüncü senaryonun ise Netanyahu hükümetinin görevlerini geçici olarak sürdürmesini engelleyecek bir geçiş hükümeti kurulması olduğunu ifade etti.
Netanyahu'nun yolsuzluk davalarına işaret eden Ebu Nassar, "Konuşulan fikirlerden biri, (Netanyahu'nun) Likud Partisinden Meclis Başkanı Amir Ohana'nın değiştirilmesi ve hakkında cezai suçlama bulunan herhangi bir milletvekilinin başbakan olmasını engelleyen bir yasanın çıkarılması. Böylece Netanyahu'nun yeniden başbakan olmasının önü tamamen kesilmiş olur." dedi.
Ebu Nassar, Netanyahu liderliğindeki geçici hükümet yerine Eisenkot başkanlığında bir hükümet kurulmasının, 7 Ekim 2023 saldırısına ilişkin resmi soruşturma komisyonu oluşturulmasını da sağlayacağına dikkati çekti.
Netanyahu, İsrail'in tarihindeki en büyük istihbarat, askeri ve güvenlik başarısızlığı olarak gördüğü saldırıdan orduyu sorumlu tutarken, kendisinin herhangi bir sorumluluğu olduğunu reddediyor ve resmi soruşturma komisyonu kurulmasına karşı çıkıyor.
Ebu Nassar, "Muhalefet partilerinin sorunu Likud ile değil, Netanyahu ile. Dolayısıyla Netanyahu'nun siyasi denklemden çıkarılması, Likud'un da katılacağı geniş ve istikrarlı bir hükümetin yolunu açacaktır." değerlendirmesinde bulundu.
Yeniden seçime gidilmesi
Ebu Nassar, beşinci senaryonun ise yeniden seçime gidilmesi olduğunu belirterek, "Siyasi çıkmazın sürmesi halinde birkaç ay içinde yeniden sandığa gitmekten başka seçenek kalmayacak." dedi.
Herzog'un bu seçeneği istemediğini ve yeniden seçime gidilmesini önlemek için çaba göstereceğini açıkladığını hatırlatan Ebu Nassar, birçok parti liderinin de yeniden seçime gidilmesini hata olarak değerlendirdiğini aktardı.
Ebu Nassar, "Gelecek hafta resmi seçim sonuçlarının açıklanmasının hemen ardından İsrail Cumhurbaşkanı, hükümeti kurmakla görevlendireceği İsrail Meclisi üyesini belirlemek için seçimi kazanan partilerle istişarelere başlayacak." dedi.
Netanyahu'nun hükümeti kurma görevini ilk alan isim olmak için baskı yapacağını belirten Ebu Nassar, bunu Likud'un meclisteki en büyük parti ve Arap partileriyle muhalefet arasındaki olası ortaklık dışında Netanyahu bloğunun da en büyük blok olmasıyla gerekçelendirdi.
Netanyahu, daha önce kesintili olarak 5 dönem başbakanlık yaptı ve İsrail'de başbakanlık koltuğunda en uzun süre kalan siyasetçi oldu.
Ebu Nassar, "Önümüzdeki müzakerelerin son derece zorlu geçeceğini ve gelişmelerin hangi yönde ilerleyeceğini ortaya koyacağını düşünüyorum." ifadelerini kullandı.
Netanyahu yönetimindeki İsrail, Gazze'de soykırımı ve Batı Şeria'da artan saldırılarını sürdürürken, Lübnan ve İran'a karşı iki savaş başlattı, Yemen ve Katar'a hava saldırıları düzenledi. Ayrıca Suriye'ye neredeyse her gün saldırılar gerçekleştiriyor.
İsrail, uzun yıllardır Filistin toprakları ile Lübnan ve Suriye'deki bazı toprakları işgal altında tutuyor. Bu topraklardan çekilmeyi ve ilgili Birleşmiş Milletler (BM) kararlarında öngörülen bağımsız Filistin devletinin kurulmasını reddediyor.
Yashar Partisi lideri Eisenkot seçimlerin ardından yaptığı açıklamada "Siyonist bir hükümet" kurmaya çalışacağını belirtmiş ancak bunu nasıl gerçekleştireceğine ilişkin ayrıntı vermemişti.
Hem Netanyahu hem de Eisenkot, BM'nin iki devletli çözüm çerçevesinde Filistin devletinin kurulmasını öngören kararlarına rağmen, Filistin devletinin kurulmasına karşı çıkıyor.
Filistin'in 1948'de işgal edilen toprakları üzerinde kurulan ve nüfusu 10 milyonu aşan İsrail'de İsrail vatandaşı Filistinliler nüfusun yaklaşık yüzde 20'sini oluşturuyor.
İsrail'de 27 Ekim'de yapılan parlamento seçimlerinin ardından açıklanan ilk sonuçlara göre, Başbakan Binyamin Netanyahu liderliğindeki iktidar bloku 53, eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot öncülüğündeki muhalefet bloku ise 48 sandalye kazandı.
İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden Ortak Arap Listesi ve Birleşik Arap Listesi, toplam 19 sandalye elde ederek Mecliste şimdiye kadarki en yüksek temsil düzeyine ulaştı.