DPÜ'de 18-19 Kasım'da iki gün süren vakıf ve eğitim sempozyumunda vakıf kültürünün tarihi gelişimi ve eğitime katkıları ele alındı. Farklı üniversitelerden akademisyenlerin katıldığı etkinlikte 30'a yakın konuşmacı değerlendirmelerini paylaştı.
Kütahya Dumlupınar Üniversitesinde (DPÜ), vakıf kültürünün tarihi gelişimi, toplumsal hayattaki yeri, eğitim ve bilgi dünyasına katkılarının ele alındığı "Vakıf ve Eğitim Bilgi Şöleni: Vakıf, İyilik, Eğitim ve Fikir" başlıklı sempozyum düzenlendi. İki gün süren etkinlikte, Türkiye'nin farklı üniversitelerinden akademisyenler ve vakıf araştırmacıları bir araya gelerek vakıf geleneğinin geçmişten günümüze uzanan etkilerini değerlendirdi.
DPÜ Tarih Bölümü, Maarifin Sesi Platformu ve SKS Türk Tarih Topluluğu tarafından 18-19 Kasım tarihlerinde gerçekleştirilen programa, vakıf ve eğitim alanında çalışmaları bulunan çok sayıda akademisyen katıldı. Programda vakıf kültürünün tarihi süreç içerisindeki gelişimi, toplumsal dayanışmaya katkısı, eğitim kurumlarının oluşumundaki rolü ve kültürel mirasın korunması gibi konular ele alındı.
Vakıf araştırmacısı ve yazar Dr. Nazif Öztürk, Vakıflar Meclisi Üyesi Mevlüt Çam, Prof. Dr. Mustafa Kara, Prof. Dr. Hatice Arpaguş, yazar Sadık Yalsızuçanlar, Prof. Dr. Mehmet Akkuş, Prof. Dr. Ercan Taşkın, Prof. Dr. İsmail Aydoğan, Ali Türkoğlu, Dr. Öğr. Üyesi Özlem Soyer Zeyrek, çini sanatçısı İsmail Yiğit, Prof. Dr. Selim Argun, Prof. Dr. Yücel Acer, Mehmet Doğan, Hilmi Maraşlı, Doç. Dr. Osman Taşkın, Prof. Dr. Zeynel Özlü, Doç. Dr. Merve Karaçay Türkal, Prof. Dr. Erdal Aday, Doç. Dr. Ramazan Doğanay, Dr. Münir Tezcan ve Zihni Yıldız'ın da aralarında bulunduğu çok sayıda akademisyen, araştırmacı, yazar ve sanatçı, şölen kapsamında bilgi ve değerlendirmelerini katılımcılarla paylaştı.
"Vakıf, iyiliğe süreklilik kazandırma arayışıdır"
Sempozyumu himaye eden DPÜ Rektörü Prof. Dr. Süleyman Kızıltoprak, vakıf anlayışının insan ömrünün sınırlılığına karşı iyiliği kalıcı hale getirme düşüncesine dayandığını belirtti. İnsanın yaşamının belirli bir zamanla sınırlı olduğunu ancak düşüncelerinin, yetiştirdiği insanların ve geride bıraktığı eserlerin kendisinden sonra da yaşamaya devam edebileceğini ifade eden Kızıltoprak, medeniyet anlayışında bu sorumluluğun önemli karşılıklarından birinin vakıf geleneği olduğunu söyledi. Vakıf kavramının, kişinin sahip olduğu bir değeri başkalarının yararına tahsis etmesi ve bu faydanın kendisinden sonra da devam etmesini istemesi anlamına geldiğini kaydeden Kızıltoprak, vakfedilen malın eğitim, sağlık, barınma ve geçim gibi alanlarda topluma hizmet eden bir kaynağa dönüştüğünü dile getirdi.
Bir medrese yaptıran kişinin orada yetişecek öğrencileri, kütüphaneye kitap bağışlayan kişinin ise o kitapları okuyacak insanları tanımadan iyilik yaptığını belirten Kızıltoprak, vakıf geleneğinin geçmişte yaşayan insanlarla gelecek nesiller arasında zamana yayılan bir sorumluluk ilişkisi oluşturduğunu ifade etti.
"İnsanın adını yaşatan, geride bıraktığı iyiliklerdir"
Dede Korkut anlatılarından da örnek veren Kızıltoprak, insanın kendisinden önceki kuşaklarla kurduğu bağın ve taşıdığı sorumluluğun önemine dikkat çekti. Vakıf anlayışının yalnızca kurucusunun adını geleceğe taşımak olmadığını belirten Kızıltoprak, asıl önemli olanın o adın topluma sağlanan faydayla birlikte anılması olduğunu söyledi.
Bir yapının zamanla yıpranabileceğini veya ortadan kalkabileceğini ancak vakıflar sayesinde yetişen öğrencilerin, okunan kitapların ve karşılanan ihtiyaçların iyilik anlayışını yaşatmaya devam edeceğini kaydeden Kızıltoprak, eğitim vakıflarının geçmiş kuşakların gelecek nesillere karşı üstlendikleri sorumluluğun tarihi örnekleri olduğunu ifade etti.
Geçmişte kurulan medrese, mektep ve kütüphanelerin yanı sıra öğretmenlerin ücretlerinin, öğrencilerin barınma ve beslenme giderlerinin karşılanması amacıyla vakıflar oluşturulduğunu hatırlatan Kızıltoprak, vakıf düşüncesinin bugünün imkanlarını yarının insanlarıyla paylaşma iradesini temsil ettiğini belirtti.
Tarihi vakıf eserlerinin korunmasına dikkat çekti
Vakıf tarihinin yalnızca hayırseverlik örnekleri üzerinden değerlendirilmesinin yeterli olmayacağını vurgulayan Kızıltoprak, vakıfların aynı zamanda mülkiyet, hukuk, siyasi iktidar ve toplumsal sorumluluğun kesiştiği kurumlar olduğunu söyledi. Bir malın vakfedilmesinin ardından gelecekte nasıl kullanılacağına ilişkin bir iradenin ortaya konulduğunu belirten Kızıltoprak, bu iradenin korunmasının hukuk, kurumlar ve yönetim sorumluluğunu gerektirdiğini ifade etti.
Endülüs, Türkistan, Hindistan ve Balkanlar'daki tarihi vakıfların geçirdiği süreçlerin araştırılması gerektiğine işaret eden Kızıltoprak, siyasi hakimiyet değişikliklerinin, yeni hukuk düzenlerinin ve mülkiyet rejimlerinin vakıf kurumları üzerindeki etkilerinin karşılaştırmalı çalışmalarla incelenmesinin önemini vurguladı.
Osmanlı Devleti sonrasında Balkanlar'da ve Adalar Denizi'nde kalan cami, medrese, imaret, mezarlık ve diğer vakıf eserlerinin ne kadarının günümüze ulaştığının da araştırılması gereken konular arasında bulunduğunu belirten Kızıltoprak, kültürel mirasın korunmasının yalnızca o eserleri meydana getiren toplumların değil, farklı toplulukların da ortak sorumluluğu olduğunu dile getirdi.
Öğrencilere tarih araştırmaları konusunda tavsiyelerde bulundu
Konuşmasının bir bölümünü öğrencilere ayıran Kızıltoprak, tarihçiliğin yalnızca geçmişte yaşanan olayları öğrenmekten ibaret olmadığını, olayların nedenlerini araştırmayı, farklı kaynakları karşılaştırmayı ve bilgilerin güvenilirliğini sorgulamayı gerektirdiğini söyledi.
Vakıf belgelerinin yalnızca mülk ve gelir kayıtlarından oluşmadığını belirten Kızıltoprak, vakfiyeler, muhasebe defterleri, mahkeme kayıtları ve kütüphane listelerinin geçmiş toplumların ihtiyaçlarını, hukuk anlayışını ve bilgi dünyasını anlamak açısından önemli kaynaklar olduğunu ifade etti.
Öğrencilere dinledikleri bildirilerle yetinmemeleri, sorular sormaları ve tarihi belgelerin izini sürmeleri tavsiyesinde bulunan Kızıltoprak, geçmişten günümüze ulaşan eserlerin nasıl kurulduğu kadar neden ayakta kaldığının veya neden ortadan kalktığının da araştırılması gerektiğini kaydetti. İnsan ömrünün sınırlı olduğunu ancak insanın sorumluluğunun kendi ömrüyle sınırlı olmak zorunda olmadığını belirten DPÜ Rektörü Prof. Dr. Kızıltoprak, şölenin hazırlanmasında emeği geçen akademisyenlere, öğrencilere, katkı sunan kurumlara ve katılımcılara teşekkür etti.
"30'a yakın konuşmacı katıldı"
Sempozyumun değerlendirmesini yapan Prof. Dr. Arif Kolay da etkinliğin 18-19 Kasım tarihlerinde iki gün boyunca sürdüğünü belirterek, Türkiye'nin çeşitli üniversitelerinden alanında uzman bilim insanlarının programa katıldığını söyledi. Vakıf ve eğitim konularında akademik çalışmaları bulunan isimlerin bir araya geldiğini ifade eden Kolay, Prof. Dr. Mustafa Kara, Prof. Dr. Mehmet Akkuş, Dr. Nazif Öztürk ve Prof. Dr. Hatice Arpaguş'un da aralarında bulunduğu 30'a yakın kişinin konuşmacı olarak yer aldığını kaydetti.
Etkinliğin verimli geçtiğini dile getiren Kolay, sempozyumda yapılan değerlendirmelerin vakıf ve eğitim alanındaki çalışmalara katkı sunmasını temenni ederek programın ülkeye, üniversiteye ve bütün insanlığa hayırlı olmasını diledi.
Program müellifi Memiş Okuyucu ise, "Eğitim, inancımızın bütününü kültür haline getirmektir" diyerek, "Tarihi kökleriyle kültür haline gelen vakıf medeniyetimizin eğitim sistemimize yol gösterici rolünden faydalanmalıyız" ifadelerini kullandı.