Dünya

COP31'de 9. gün Rio Sinerjisi temasıyla üç BM sözleşmesi ele alındı

Antalya'da süren COP31'in 9. günü Okyanus, Denizler, Doğa ve Arazi Kullanımı-Rio Sinerjisi temasına ayrıldı. Türkiye, BM'nin iklim değişikliği, biyolojik çeşitlilik ve çölleşmeyle…

17 Kasım 2026 11:24 · 5 dk okuma

Google algoritmasına bırakmayın, okuyacağınız haberi siz seçin! Tıkla ve ekle
17.11.2026 - 11:24
Güncelleme: 17.11.2026 - 11:27
Yorum yap

Antalya'da süren COP31'in 9. günü Okyanus, Denizler, Doğa ve Arazi Kullanımı-Rio Sinerjisi temasına ayrıldı. Türkiye, BM'nin iklim değişikliği, biyolojik çeşitlilik ve çölleşmeyle mücadele sözleşmelerini Rio Sinerjisi altında bir araya getirerek üç süreci tek gündemde buluşturuyor.

COP31'in 9. gününde tema Okyanus, Denizler, Doğa ve Arazi Kullanımı-Rio Sinerjisi oldu. Türkiye, BM'nin iklim değişikliği, biyolojik çeşitlilik ve çölleşmeyle mücadele sözleşmelerini "Rio Sinerjisi" başlığı altında bir araya getiriyor. Dünyanın farklı ülkelerinden getirilen bitkilerin sergilendiği COP31 Alanı'na ilişkin sosyal medya hesabından paylaşım yapan COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, "Dünyanın dört bir yanından gelen kökler, farklı coğrafyaların hikayeleri, aynı toprağın umudu. Bugün COP31'de temamız Okyanuslar, Denizler, Doğa ve Arazi Kullanımı-Rio Sinerjisi" mesajını verdi.

Türkiye'nin ev sahipliğinde düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'nin 31. Taraflar Konferansı (COP31), Antalya'da sürüyor. Zirvenin 9. günü "Okyanus, Denizler, Doğa ve Arazi Kullanımı- Rio Sinerjisi" temasına ayrıldı. Gün boyunca okyanus ve deniz ekosistemleri, iç sular, kıyıların iklim değişikliğine karşı dirençliliği, mavi ekonomi, biyolojik çeşitlilik ve ormanların yeniden canlandırılması ele alınıyor. COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, Rio Sinerjisi gününde, dünyanın farklı ülkelerinden getirilerek ekilen bitkilerin sergilendiği COP31 Alanı'na ilişkin sosyal medya hesabından paylaşım yaptı: Dünyanın dört bir yanından gelen kökler, farklı coğrafyaların hikayeleri, aynı toprağın umudu. Bugün COP31'de temamız Okyanuslar, Denizler, Doğa ve Arazi Kullanımı - Rio Sinerjisi.

Üç sözleşme, tek hedef

Üç Rio Sözleşmesi, 1992'de Brezilya'nın Rio de Janeiro kentinde düzenlenen BM Dünya Zirvesi'nden doğan 3 anlaşmayı kapsıyor: BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (UNFCCC), BM Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi (CBD) ve BM Çölleşmeyle Mücadele Sözleşmesi (UNCCD). Her sözleşmenin kendi taraflar konferansı (COP) bulunuyor. COP31 Başkanlığı, aynı toprak, su ve ekosistemler üzerinde çalışan bu 3 süreci "Rio Sinerjisi" adıyla bir araya getirerek COP31'in 10 eylem gündemi başlığından biri olarak dünyaya sunuyor.

UNCCD'nin Türkiye Odak Noktalığı'nı da yürüten Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Çölleşme ve Erozyonla Mücadele Genel Müdürü Prof. Dr. Kasım Yenigün, COP31 Eylem Gündemi'ndeki Rio Sinerjisi çalışmalarından sorumlu. Yenigün, üç sözleşmenin kesişim noktasını şöyle anlattı: İklim değişikliği, sözünü ettiğimiz her üç konuda da herkesi, bütün alanları ve geleceğimizi etkileyecek yoğun bir etkileşime sahip. Rio Sözleşmeleri'nin ortak kesişim noktalarının önemli kısmını arazi, toprak ve su kaynakları oluşturuyor. Bu konudaki emeği, zamanı ve bunlar için ayrılacak finansmanı bir araya toplamak, belli hedeflere odaklanarak çalışmalar yapmak Rio Sinerjisi'nin temel düşüncesini oluşturuyor.

"Yeni bir yapı değil, eylem istiyoruz"

Yenigün, COP31 kapsamında Rio Sinerjisi Eylem Çalışma Grubu'nun oluşturulduğunu belirtti. Grubun yeni bir kurum ya da maliyet getirmeyeceğini vurgulayan Yenigün, şöyle devam etti: "Yeni bir yapı, yeni bir maliyet unsuru oluşturmak niyetinde değiliz. Ülkelerin bu alanda çalışan uzmanlarını, nitelikli insanlarını, bu işler için ayrılan fonlarını bir araya getirmek ve o ülkenin stratejik hedeflerine odaklanacak çalışma grupları oluşturmak istiyoruz. Rio Sinerjisi çalışmaları ülkelerin gönüllülüğüyle başlayacak."

40 ülke ve 50 kuruluşla bir yıllık hazırlık

Rio Sinerjisi için yaklaşık bir yıldır 40 civarında ülke ile 50 civarında uluslararası kuruluş ve sivil toplum örgütüyle birlikte çalışılıyor. Bu süreçte Antalya'da G20 kapsamında bir diyalog toplantısı düzenlendi, Moğolistan'daki Çölleşmeyle Mücadele COP'unda ve Erivan'daki Biyolojik Çeşitlilik COP'unda da teknik ve üst düzey toplantılar yapıldı.

Her şehre iklim uyumlu bitki rehberi

Rio Sinerjisi'nin öncelikleri arasında doğa temelli çözümler yer alıyor. Yenigün, Türkiye'de bu alanda yapılan çalışmayı şöyle anlattı, "Her şehrimizin karbon yutak alanlarında, peyzaj alanlarında ve yeşil dönüşümde artık gelişigüzel bir çalışma yapmak değil, o bölgenin iklim uyumlu bitkilerini kullanmak istiyoruz. Karbon tutulumunu artıracak, kuraklığa dayanıklı bitkileri belirlediğimiz bir çalışmayla her şehrimiz için ayrı bitki rehberleri hazırladık. Yeni dönemde bunları kullanıyor olacağız. Her alanımızı ayrı bir karbon yutak alanı olarak göreceğiz" dedi.

COP31 alanı açık hava bitki müzesi

Yenigün, COP31 alanındaki bitkilerin de bu anlayışla seçildiğini belirterek, "Alanı ziyaret ettiğinizde gördüğünüz bitkiler gelişigüzel seçilmiş bitkiler değil. Dünyanın dört bir tarafındaki ülkelerin kendi biyoçeşitlilikleri için uğraştıkları, odaklarına aldıkları, oranın kimliğini temsil ettiğini düşündükleri bitkileri burada topladık. Burada aslında bir bitki açık hava müzesi gerçekleştirmiş olduk. Bu da bu COP'un farklı bir başarısı olarak ele alınabilir" dedi.

Toprağın korunmasının gelecek nesillere karşı bir sorumluluk olduğunu vurgulayan Yenigün, sözlerini şöyle tamamladı: Üç Rio Sözleşmesi'nin odak noktasında arazi var, toprak var, üzerinde yaşadığımız mekanlar var. Bu toprak aslında bizim bugün malımız olan bir toprak değil. Gelecek nesillerimizin bizde emanet olarak bulunan toprağı. Bunu sağlıklı ve sürdürülebilir bir şekilde gelecek nesillere bırakmak için bir sözümüz, bir taahhüdümüz ve sorumluluğumuz var. Bu COP, bir eylem COP'u ama aynı zamanda bir sorumluluk taahhüdü COP'u."

"Biyolojik çeşitlilik kaybına daha fazla aciliyetle yaklaşmalıyız"

Rio Sinerjisi gününde COP31'e katılan yabancı katılımcılar da biyolojik çeşitlilik kaybına dikkat çekti. Nijeryalı iklim avukatı Faith Osahenrumwen İdemudia, Küresel Güney'in yaşadığı kayıpları anlatarak, "Yıllar boyunca biyolojik çeşitlilik kaybına gereken önem verilmedi ve bunu gerçekten endişe verici buluyorum. Özellikle Küresel Güney'de çok büyük biyolojik çeşitlilik kaybı yaşadık. Artık UNFCCC'nin ve COP31'in bu konuyu çok önemli ve vazgeçilmez bir mesele olarak ele alma zamanı geldi. COP31'de bunun üzerine inşa etmeli, biyolojik çeşitlilik kaybına daha fazla dikkat çekmeli, farkındalığı artırmalı ve bu tartışmayı ileriye taşımalıyız" şeklinde konuştu.

"Bu bitkiler oldukça değerli"

Pakistan heyetinde yer alan Muhammad Siddiq Khan, alandaki bitkilerin bir kısmının kendi ülkesinde de bulunduğunu söyleyerek, "Bu bitkiler oldukça değerli. Gördüğüm bitkilerin bir kısmı benim ülkemde de var. Bu bitkileri korumamız ve toplumumuzu, çiftçilerimizi bu bitkilerin önemi konusunda bilinçlendirmemiz gerekiyor. Pakistan'dan bir örnek verebilirim. Mangrovlar karbonu emebilen en zengin kaynak. Bu tür bitkileri dünya genelinde dikmemiz ve korumamız gerekiyor" diye konuştu.

"Yeşil alanlar ne için mücadele ettiğimizi hatırlatıyor"

Gençlik ve iş gücü gelişimi alanında çalışan bir kuruluşu temsil eden gözlemci ABD'li Amy Ruth West Walker, COP31 alanındaki yeşil dokudan etkilendiğini ifade ederek, "Bu mekanın ve konferans düzeninin en çok hoşuma giden yönlerinden biri, etrafta bu kadar çok yeşillik bulunması. İçinden geçilebilen farklı bahçeler, mekanların çevresindeki farklı peyzajlar son derece önemli. İnsanlar bu görüşmelerden çıktıklarında biyolojik çeşitliliğe sahip gerçek peyzajları görmek çok faydalı. Bunun bize ne için mücadele etmemiz gerektiğini hatırlattığını düşünüyorum. Çünkü buna sahip olamazsak, insanlar olarak dünyayla bağ kurmuş hissetmemiz çok zorlaşır" ifadelerini kullandı.