Azerbaycan'da başörtülü öğrenci ve öğretmenlerin okullara alınmaması nedeniyle başlayan kriz büyüyor. Bir okulun girişinde başörtülü kişilerin içeri girmesini engellemek amacıyla barikat kurulurken, ülkenin farklı bölgelerinde öğrenciler dersleri boykot ederek uygulamaya tepki gösterdi. Başörtüsü tartışmalarının protestolara dönüşmesi üzerine 37 kişi gözaltına alındı.
Azerbaycan'da başörtülü öğrencilerin ve öğretmenlerin okullara alınmaması nedeniyle başlayan gerilim giderek büyüyor. Sosyal medyada yayılan son görüntülerde, bir okulun girişinde başörtülü kişilerin içeri girmesini engellemek amacıyla barikat kurulduğu görüldü.
Ülkenin farklı bölgelerinde benzer olayların yaşandığına ilişkin haberler de gündeme geliyor. Özellikle Celilabad bölgesindeki 9 No'lu Ortaokul'da başörtülü kız öğrencilerin okul kapısından geri çevrilmesi büyük tepki çekti. Veliler okul yönetimiyle görüşmek isterken kapıların kapatıldığı ve öğrencilerin evlerine gönderildiği aktarıldı.
Tartışmaların merkezinde Azerbaycan hükümetinin okul kıyafetlerine ilişkin yeni düzenlemeleri bulunuyor. Azerbaycan Bakanlar Kurulu, 21 Eylül 2026'da devlet okullarındaki öğrenci kıyafetlerine yönelik kuralları değiştirdi. Düzenlemede okul üniformasının bütünlüğünü bozan veya eğitimin laiklik ilkesiyle bağdaşmadığı değerlendirilen kıyafet unsurlarına izin verilmeyeceği belirtildi.
Ancak metinde başörtüsünü açıkça yasaklayan bir hüküm bulunmamasına rağmen, bazı okul yönetimlerinin bu düzenlemeyi başörtülü öğrencilerin okula alınmaması şeklinde uyguladığı bildirildi. 6 Ekim'de öğretmenlerin kıyafetlerine ilişkin ayrı bir düzenleme de kabul edildi. Böylece tartışmalar yalnızca öğrencileri değil, eğitimcileri de kapsayacak şekilde genişledi.
Başkent Bakü ve Sumgayıt kentlerinde bazı başörtülü öğretmenlere, başörtülerini çıkarmaları veya görevlerinden ayrılmaları yönünde uyarılar yapıldığı öne sürüldü. Başörtüsü nedeniyle okulda çalışamayacağının kendisine söylendiğini anlatan öğretmen Zahra Hasanova, yaşadığı üzüntüyü dile getirerek başörtüsü takmanın kişisel tercihi olduğunu ve bu kararı kendisinin vermesi gerektiğini söyledi.
Sosyal medyada paylaşılan başka görüntülerde ise öğrencilerin öğretmenlerine sarılarak ağladığı ve okula alınmayan eğitimcilere destek verdiği görüldü. Öğrencilerin ve öğretmenlerin yaşadığı bu durum, kıyafet kurallarının eğitim hakkı ve çalışma hayatı üzerindeki etkilerini tartışmaya açtı.
Başörtüsü uygulamasına tepkiler bazı okullarda ders boykotuna dönüştü. Bakü'nün Balahani yerleşimindeki 69 No'lu okulda öğrenciler, başörtülü arkadaşlarının derslere alınmamasına tepki göstererek sınıflara girmedi. Öğrenciler, başörtüsünün eğitime engel olmadığını vurgulayan pankartlarla okul önünde protesto düzenledi.
Masallı bölgesindeki bazı okullarda da benzer dayanışma eylemlerinin gerçekleştirildiği aktarıldı. Sosyal medyada yayılan görüntülerde başörtülü öğrencilerin okul kapılarından geri çevrildiği, bazı öğrencilerin ise arkadaşlarına ve öğretmenlerine destek olmak için derslere katılmadığı görüldü.
Okullardaki uygulamalara yönelik tepkiler büyürken güvenlik güçlerinin müdahalesi de gündeme geldi. Azerbaycan İçişleri Bakanlığının 12 Ekim'de yaptığı açıklamaya göre, okul kıyafetleriyle ilgili yaşanan olaylar kapsamında 37 kişi gözaltına alındı.
Bakanlık, gözaltına alınan kişilerin eğitim çalışanlarıyla tartışma çıkardığını, eğitim kurumlarına zarar verdiğini ve çalışmalarını engellemeye çalıştığını ileri sürdü. Kamu düzenini bozan eylemlerin organize edilmesi veya bu eylemlere aktif katılım kapsamında ceza soruşturması başlatıldığı belirtildi. Gözaltılar ise başörtüsü kısıtlamalarına karşı çıkan kesimlerin tepkisini daha da artırdı.
Azerbaycan nüfusunun yaklaşık yüzde 96'sı Müslüman kimliğine sahip. Buna karşılık ülkenin anayasasında devletin laik niteliği esas alınıyor ve din özgürlüğü güvence altına alınıyor.
Hükümetin okul kıyafetlerine ilişkin düzenlemeleri laik eğitim anlayışıyla gerekçelendirmesi, dini özgürlükler ile devlet okullarındaki kıyafet standartları arasındaki sınırın nerede çizilmesi gerektiği sorusunu gündeme getirdi.
Uygulamaya karşı çıkanlar, başörtüsü takan öğrencilerin eğitimden uzaklaştırılmasının ve öğretmenlerin mesleklerini sürdürebilmek için dini tercihlerinden vazgeçmeye zorlanmasının temel hakları ihlal ettiğini savunuyor.
Düzenlemenin savunulan gerekçesi ise devlet okullarında ortak kıyafet standartlarının ve laik eğitim ilkesinin korunması. Ancak başörtüsüne yönelik açık bir yasak bulunmaması, kuralların okullarda nasıl yorumlandığına ilişkin tartışmaları artırıyor.
Başörtülü öğrencilerin okul girişlerinde bekletildiği ve öğretmenlerin öğrencileriyle vedalaştığı görüntüler sosyal medya platformlarında geniş yankı buldu.
Bazı paylaşımlarda internet erişimine ve sosyal medya platformlarına kısıtlama getirildiği iddia edilse de Al Jazeera'nın aktardığına göre bu iddialar bağımsız internet gözlem kuruluşlarının verileriyle doğrulanmadı.
Azerbaycan'da yaşanan gelişmeler, okul kıyafetleriyle başlayan tartışmanın artık öğrenci protestoları, öğretmenlerin çalışma hakları ve gözaltılarla daha geniş bir toplumsal meseleye dönüştüğünü gösteriyor.